Avitaminoz
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 96–97-b. — ziyouz.com
Avitaminoz (yun. a — inkor qöşimçasi va vitaminlar) — organizmda vitaminlar yetişmasligi natijasida paydo böladigan kasallik. Mas, vitamin S yetişmasligi lavşa (singa), vitamin V, yetişmasligi beri-beri, vitamin D yetişmasligi raxit, vitamin RR yetişmasligi pellagra kasalligiga sabab böladi. Homiladorlikda, köpinça tuqqandan keyin röy beradigan çillaşir kasalligi ham A. natijasidir. Bitta vitamin yetişmasa, mono A., kup vitamin yetişmasa, poli A. kelib çiqadi. Birinçi marta 1880 y.da rus vraçi N. I. Lunin A.ni tajriba yöli b-n hosil qilgan. A.ning oldini oliş uçun vitaminga boy sabzavot va mevalarni köproq iste'mol qiliş, vitaminli masalliqlarni yaxşi saqlaş, ovqat pişirganda vitaminlarning parçalanib ketişiga yöl qöymaslik kerak. Davosi: vitaminga boy taomlar buyuriladi yoki organizmda qaysi vitamin yetişmasa, öşa vitamin preparatlari beriladi.
A. hayvonlarda ham uçraydi. Bunday hayvon köpinça qisir qoladi yoki bola taşlaydi. Yangi tuğilgan bolasi yaxşi ösmaydi, hatto tez kunda nobud böladi. Kasallikning oldini oliş uçun hayvonlarni, ayniqsa yoş hayvon va parrandalarni servitamin ozuqalar b-n boqiş kerak.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
АВИТАМИНОЗ (юн. а — инкор қўшимчаси ва витаминлар) — организмда витаминлар етишмаслиги натижасида пайдо бўладиган касаллик. Мас, витамин С етишмаслиги лавша (цинга), витамин В, етишмаслиги бери-бери, витамин D етишмаслиги рахит, витамин РР етишмаслиги пеллагра касаллигига сабаб бўлади. Ҳомиладорликда, кўпинча туққандан кейин рўй берадиган чиллашир касаллиги ҳам А. натижасидир. Битта витамин етишмаса, моно А., куп витамин етишмаса, поли А. келиб чиқади. Биринчи марта 1880 й.да рус врачи Н. И. Лунин А.ни тажриба йўли б-н ҳосил қилган. А.нинг олдини олиш учун витаминга бой сабзавот ва меваларни кўпроқ истеъмол қилиш, витаминли масаллиқларни яхши сақлаш, овқат пиширганда витаминларнинг парчаланиб кетишига йўл қўймаслик керак. Давоси: витаминга бой таомлар буюрилади ёки организмда қайси витамин етишмаса, ўша витамин препаратлари берилади.
А. ҳайвонларда ҳам учрайди. Бундай ҳайвон кўпинча қисир қолади ёки бола ташлайди. Янги туғилган боласи яхши ўсмайди, ҳатто тез кунда нобуд бўлади. Касалликнинг олдини олиш учун ҳайвонларни, айниқса ёш ҳайвон ва паррандаларни сервитамин озуқалар б-н боқиш керак.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.