Ayblanuvçi
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 230–231-b. — ziyouz.com
Ayblanuvçi - ÖzR JPKda belgilangan tartibda A. tariqasida jinoyat işida iştirok etişga jalb qilinişi xakida ayblov qarori çiqarilgan şaxs. Bunday qaror tergovçi yoki prokuror tomonidan çikariladi (Kodeksning 45-, 361-moddalari). Uşbu Kodeks 46-moddasi 1-qismining talabiga köra A. özining nimada ayblanayotganini biliş; öziga qöyilgan ayblov yuzasidan va işning boşqa har qanday holatlari böyiça körsatuv va tuşuntiriş beriş; öz ona tilidan va tarjimon xizmatidan foydalaniş; himoyaçiga ega böliş va u b-n holi uçraşiş (q. Advokat, Advokatura); huquqlarini himoya qilişni şaxsan özi amalga oşiriş; iltimosnoma beriş va rad etiş; dalillar takdim qiliş; tergovçi yoki suriştiruvçining ruxsati b-n tergov harakatlarida iştirok etiş; dastlabki tergov tamom bölganidan söng işning barça materiallari b-n tanişib çiqiş va undan kerakli ma'lumotlarni yozib oliş; tergovçi yoki prokuror tomonidan jinoyat işining tugatilganligiga norozilik bildiriş va sud muhokamasi ötkazişni talab qiliş (84-, 421-moddalar); birinçi instansiya va kassatsiya instansiyasi sudining majlislarida, sudning ruxsati b-n esa, nazorat instansiyasi sudi majlislarida iştirok etiş; suriştiruvçi, tergovçi, prokuror va sudning harakatlari ustidan şikoyatlar beriş (498—500-, 510-moddalar); sud majlisining bayonnomasi b-n tanişiş va u hakda öz mulohazalarini bildiriş (426-, 427-moddalar); iş böyiça keltirilgan protestlar, kassatsiya şikoyatlaridan xabardor böliş va ularga e'tirozlar bildiriş (505-modda) huquqiga egadir.
A.: suriştiruvçi, tergovçi, prokuror va sudning çaqiruviga binoan hozir bölişi; dastlabki tergov va sud muhokamasida iştirok etişdan boş tortmasligi; dalillarni yöq qiliş, soxtalaştiriş, guvohlarni köndirişga uriniş va b. qonunga xilof harakatlar b-n haqiqatni aniqlaşga tösqinlik qilmasligi; öziga nisbatan tanlangan ehtiyot çorasidan kelib çiqadigan talablarni bajarişi; guvohlantiriş, ekspertiza uçun tibbiy muassasaga joylaştiriş haqidagi suriştiruvçi, tergovçi, prokurorning qarorlari va sudning ajrimlari hamda uşbu Kodeksda nazarda tutilgan boşqa protsessual qarorlar ijro etilişiga tösqinlik qilmasligi; işning tergovi va sud majlisi vaqtida tartibga rioya etişi şart. A. zimmasiga körsatuv beriş, şuningdek özining aybdor emasligini yoki işning boşqa biror holatlarini isbotlaş majburiyati yuklanişi mumkin emas (46-moddaning 2-,3-qismlari).
A.ga nisbatan tergov organlari iş sudga ötgunça turli ehtiyot çoralarini şu jumladan, tilxat b-n oçikda qoldiriş, kafillik va ş.k.ni qöllanişi mumkin. A. sudga berilgandan söng sud qarori b-n jazoga hukm qilinsa, mahkum deb ataladi.
Q.: Advokat, Advokatura
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
АЙБЛАНУВЧИ - ЎзР ЖПКда белгиланган тартибда А. тариқасида жиноят ишида иштирок этишга жалб қилиниши хакида айблов қарори чиқарилган шахс. Бундай қарор терговчи ёки прокурор томонидан чикарилади (Кодекснинг 45-, 361-моддалари). Ушбу Кодекс 46-моддаси 1-қисмининг талабига кўра А. ўзининг нимада айбланаётганини билиш; ўзига қўйилган айблов юзасидан ва ишнинг бошқа ҳар қандай ҳолатлари бўйича кўрсатув ва тушунтириш бериш; ўз она тилидан ва таржимон хизматидан фойдаланиш; ҳимоячига эга бўлиш ва у б-н ҳоли учрашиш (қ. Адвокат, Адвокатура); ҳуқуқларини ҳимоя қилишни шахсан ўзи амалга ошириш; илтимоснома бериш ва рад этиш; далиллар такдим қилиш; терговчи ёки суриштирувчининг рухсати б-н тергов ҳаракатларида иштирок этиш; дастлабки тергов тамом бўлганидан сўнг ишнинг барча материаллари б-н танишиб чиқиш ва ундан керакли маълумотларни ёзиб олиш; терговчи ёки прокурор томонидан жиноят ишининг тугатилганлигига норозилик билдириш ва суд муҳокамаси ўтказишни талаб қилиш (84-, 421-моддалар); биринчи инстанция ва кассация инстанцияси судининг мажлисларида, суднинг рухсати б-н эса, назорат инстанцияси суди мажлисларида иштирок этиш; суриштирувчи, терговчи, прокурор ва суднинг ҳаракатлари устидан шикоятлар бериш (498—500-, 510-моддалар); суд мажлисининг баённомаси б-н танишиш ва у ҳакда ўз мулоҳазаларини билдириш (426-, 427-моддалар); иш бўйича келтирилган протестлар, кассация шикоятларидан хабардор бўлиш ва уларга эътирозлар билдириш (505-модда) ҳуқуқига эгадир.
А.: суриштирувчи, терговчи, прокурор ва суднинг чақирувига биноан ҳозир бўлиши; дастлабки тергов ва суд муҳокамасида иштирок этишдан бош тортмаслиги; далилларни йўқ қилиш, сохталаштириш, гувоҳларни кўндиришга уриниш ва б. қонунга хилоф ҳаракатлар б-н ҳақиқатни аниқлашга тўсқинлик қилмаслиги; ўзига нисбатан танланган эҳтиёт чорасидан келиб чиқадиган талабларни бажариши; гувоҳлантириш, экспертиза учун тиббий муассасага жойлаштириш ҳақидаги суриштирувчи, терговчи, прокурорнинг қарорлари ва суднинг ажримлари ҳамда ушбу Кодексда назарда тутилган бошқа процессуал қарорлар ижро этилишига тўсқинлик қилмаслиги; ишнинг тергови ва суд мажлиси вақтида тартибга риоя этиши шарт. А. зиммасига кўрсатув бериш, шунингдек ўзининг айбдор эмаслигини ёки ишнинг бошқа бирор ҳолатларини исботлаш мажбурияти юкланиши мумкин эмас (46-модданинг 2-,3-қисмлари).
А.га нисбатан тергов органлари иш судга ўтгунча турли эҳтиёт чораларини шу жумладан, тилхат б-н очикда қолдириш, кафиллик ва ш.к.ни қўлланиши мумкин. А. судга берилгандан сўнг суд қарори б-н жазога ҳукм қилинса, маҳкум деб аталади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.