Bandixon tumani
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 86-b. — ziyouz.com
Bandixon tumani - Surxondaryo viloyatining tuman. 1992 y. 18 mayda taşkil etilgan. B. t. viloyatning Qumqörğon, Qiziriq, Jarqörğon, Şerobod, Boysun tumanlari b-n çegaradoş. Mayd. 0,20 ming km2. Aholisi 30,0 mingdan ortiq kişi (2000). B. t.da 5 qişloq fuqarolari yiğini (Bandixon, Kirşak, Olmazor, Çorvador, Qiziriq) bor. Markazi — Bandixon qişloği.
B. t.da bir qança qad. qörğon qoldiqlari topilgan. Bulardan eng yirigi Bandixon qörğoni (mil. av. 2 — 1- alarga oid) arxeologlar tomonidan 1973 y. aniqlangan.
Tabiati. B.t. hududi asosan ğarbda şim.dan şarq va jan.ga tomon pasayib boradigan Surxon-Şerobod daştlarining şim. qismida joylaşgan. Tuman hududida asosan jan.-ğarbdan şim.-şarqqa yönalgan Şerobod-Sariqamiş toğlari va Bandixon-Qiziriq adiri bor. Iqlimi quruq subtropik iqlim. Yanv.ning örtaça t-rasi 2,5° — 3°, iyulniki 30° - 31°. Yiliga 160 - 200 mm yoğin tuşadi. Tumanning şim.dan Bandixon soyi oqib ötadi. Tuman xöjaliklari Oqqopçiğay va Şerobod ariqlaridan suğoriladi. Tuproği tipik böz, qumloq va qisman taqir-böz tuproqlar. Ösimliklari efemer va efemeroidlardan iborat. Toğli qismlari va jarliklarda böri, tulki, sudralib yuruvçilar, quşlar va haşarotlar (çayon, qoraqurt) yaşaydi.
Aholisining asosiy qismi (96%) ni özbeklar, 3%ni tojiklar taşkil qiladi, şuningdek tatarlar, ruslar va b. ham yaşaydi. 1 km2 ga örtaça 145 kişi töğri keladi. Barça aholi qişloqlarda yaşaydi.
Xöjaligi asosan agrar xususiyatga ega. Suğoriladigan ekin maydonlari tuman yer fondining 70%ni taşkil etadi. Yaylovlar 27,5%ni, dehqonçilikka yaroqli yerlar 2,5%ni taşkil qiladi. B. t.da 6 jamoa xöjaligi mavjud. Q. x.da paxtaçilik asosiy örinni egallaydi. Ğalla ekinlari ekiladi, tokçilik, boğdorçilik rivojlangan.
Tumanda 4 kiçik korxona, 46 dehqon va fermer xöjaligi, çorvaçilikka ixtisoslaştirilgan 5 aksiyadorlik jamiyati faoliyat körsatmoqda. 22 xususiy kiçik korxona, 11 tegirmon, 40 xususiy dökon va oşxonalar, 6 objuvoz bor. Şerobod — Denov avtomobil yöli B. t.ni kesib ötgan.
B. t.da Şreder nomidagi respublika Boğdorçilik, tokçilik va vinoçilik korporatsiyasining filiali mavjud.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
БАНДИХОН ТУМАНИ - Сурхондарё вилоятининг туман. 1992 й. 18 майда ташкил этилган. Б. т. вилоятнинг Қумқўрғон, Қизириқ, Жарқўрғон, Шеробод, Бойсун туманлари б-н чегарадош. Майд. 0,20 минг км2. Аҳолиси 30,0 мингдан ортиқ киши (2000). Б. т.да 5 қишлоқ фуқаролари йиғини (Бандихон, Киршак, Олмазор, Чорвадор, Қизириқ) бор. Маркази — Бандихон қишлоғи.
Б. т.да бир қанча қад. қўрғон қолдиқлари топилган. Булардан энг йириги Бандихон қўрғони (мил. ав. 2 — 1- аларга оид) археологлар томонидан 1973 й. аниқланган.
Табиати. Б.т. ҳудуди асосан ғарбда шим.дан шарқ ва жан.га томон пасайиб борадиган Сурхон-Шеробод даштларининг шим. қисмида жойлашган. Туман ҳудудида асосан жан.-ғарбдан шим.-шарққа йўналган Шеробод-Сариқамиш тоғлари ва Бандихон-Қизириқ адири бор. Иқлими қуруқ субтропик иқлим. Янв.нинг ўртача т-раси 2,5° — 3°, июлники 30° - 31°. Йилига 160 - 200 мм ёғин тушади. Туманнинг шим.дан Бандихон сойи оқиб ўтади. Туман хўжаликлари Оққопчиғай ва Шеробод ариқларидан суғорилади. Тупроғи типик бўз, қумлоқ ва қисман тақир-бўз тупроқлар. Ўсимликлари эфемер ва эфемероидлардан иборат. Тоғли қисмлари ва жарликларда бўри, тулки, судралиб юрувчилар, қушлар ва ҳашаротлар (чаён, қорақурт) яшайди.
Аҳолисининг асосий қисми (96%) ни ўзбеклар, 3%ни тожиклар ташкил қилади, шунингдек татарлар, руслар ва б. ҳам яшайди. 1 км2 га ўртача 145 киши тўғри келади. Барча аҳоли қишлоқларда яшайди.
Хўжалиги асосан аграр хусусиятга эга. Суғориладиган экин майдонлари туман ер фондининг 70%ни ташкил этади. Яйловлар 27,5%ни, деҳқончиликка яроқли ерлар 2,5%ни ташкил қилади. Б. т.да 6 жамоа хўжалиги мавжуд. Қ. х.да пахтачилик асосий ўринни эгаллайди. Ғалла экинлари экилади, токчилик, боғдорчилик ривожланган.
Туманда 4 кичик корхона, 46 деҳқон ва фермер хўжалиги, чорвачиликка ихтисослаштирилган 5 акциядорлик жамияти фаолият кўрсатмоқда. 22 хусусий кичик корхона, 11 тегирмон, 40 хусусий дўкон ва ошхоналар, 6 обжувоз бор. Шеробод — Денов автомобиль йўли Б. т.ни кесиб ўтган.
Б. т.да Шредер номидаги республика Боғдорчилик, токчилик ва виночилик корпорациясининг филиали мавжуд.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.