Bankrotlik

Bankrotlik BANKROTLIK, (ital. — singan kursi), s i n i ş — fuqaro, korxona, firma yoki bankning mablaği yetişmasligidan öz majburiyatlari böyiça qarzlarni tölaşga qurbi yetmasligi; qarzdorning majburiyatlari mol-mulkidan oşib ketganligi sababli tovar (işlar, xizmatlar)ga haq tölaş yuzasidan kreditorlarning talablarini qondirişga qodir emasligi, şuningdek byudjetga va b. fondlarga majburiy tölovlarni ta'minlaşga qodir emasligi tuşuniladi. B., odatda, korxonaning yopilişiga olib keladi. Çunki qarz (kredit) beruvçining talabini qondiriş uçun mol-mulkini sotişdan özga çorasi qolmaydi. B.ga uçraşning sabablari tovar i. çda qiymati qonunning amal qilişi, raqobat va inflyatsiya b-n belgilanadi. Iqtisodiy inqirozlar davrida kasodga uçragan korxonalarning soni keskin oşib ketadi, uning oqibatida işsizlik kuçayadi. Sobiq Ittifoq xalq xöjaligida B. tuşunçasi NEPdan keyin iste'moldan çiqib ketgan edi, 1987

y.dan e'tiboran korxonaning tölov qobiliyati yöqligi tuşunçasi amaliyotga kiritildi. B. amalda korxonaning byudjet, bank va mol yetkazib beruvçilar oldida öz majburiyatlarini bajarişga ojizligini bildiradi. Bankrot deb e'lon qilingan korxonalarga nisbatan qator sanatsiya tadbirlari ötkaziladi, unga har tomonlama yordam körsatiladi (soliqlardan ozod etiladi, qarzlarni tölaş keçiktiriladi). Bozor iqtisodiyoti şaroitida B.ga uçragan korxonalar boşqa korxonalarga sotiladi yoki qöşib yuboriladi, korxona jamoa a'zolariga ijaraga beriladi va b. Korxonalar sudlar, xöjalik sudlari qarori b-n bankrot deb e'lon qilinadi. Özbekiston Respublikasida kreditorlarning da'volarini qondiriş maqsadida xöjalik yuritiş subyektlari bölmiş yuridik va jismoniy şaxslarni bankrot bölgan deb e'tirof etiş şartlari va tartibi ÖzRning 1994 y. 5 mayda qabul qilingan «Bankrotlik töğrisida» Qonunida belgilab berilgan (bu qonun öz faoliyatini davlat byudjeti mablağlari hisobidan amalga oşiradigan korxona, taşkilotlarga nisbatan tadbiq etilmaydi).

Vladimir Şevsov, Abdurahim Ortiqov.