Asosiy mazmunga ötiş
Qidiriş…Ctrl K

    Şrift ölçami

    Barbituratlar

    Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 107–108-b. — ziyouz.com

    Barbituratlar — barbitur kislota hosilalari, markaziy nerv sistemasining funksiyasini susaytirib, tirişişga qarşi va narkotik ta'sir etadigan, uxlatadigan dori moddalar. Organizmda özgarişi va undan çiqib ketişi xususiyatlariga qarab uzoq va qisqa vaqt ta'sir etadi (uzoq ta'sir etadigan B., asosan, buyraklar orqali çiqib ketadi, qisqa vaqt ta'sir etadigan B., asosan, jigarda parçalanadi). Uyqusizlikning xiliga qarab uzoq ta'sir etadigan (barbital, fenobarbital, barbital-natriy), örtaça ta'sir etadigan (siklobarbital, barbamil, etaminal-natriy) va qisqa vaqt ta'sir etadigan (geksobarbital) preparatlar uxlatadigan yoki markaziy nerv sistemasini tinçlantiradigan miqdorda buyuriladi. B.ning poroşok (kukun) va tabletkalari içiladi, şuningdek eritmasi (asosan narkoz uçun) venaga yoki muskul orasiga yuboriladi, huqna qilinadi. B. anesteziologiyada bemorni narkozga tayyorlaş uçun qöllaniladi (narkotik, oğriqsizlantiruvçi moddalarning ta'sirini kuçaytiradi). B. uzoq işlatilganda organizm ularga örganib qolişi mumkin (q. Giyohvandlik).

    Q.: Giyohvandlik

    Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

    БАРБИТУРАТЛАР — барбитур кислота ҳосилалари, марказий нерв системасининг функциясини сусайтириб, тиришишга қарши ва наркотик таъсир этадиган, ухлатадиган дори моддалар. Организмда ўзгариши ва ундан чиқиб кетиши хусусиятларига қараб узоқ ва қисқа вақт таъсир этади (узоқ таъсир этадиган Б., асосан, буйраклар орқали чиқиб кетади, қисқа вақт таъсир этадиган Б., асосан, жигарда парчаланади). Уйқусизликнинг хилига қараб узоқ таъсир этадиган (барбитал, фенобарбитал, барбитал-натрий), ўртача таъсир этадиган (циклобарбитал, барбамил, этаминал-натрий) ва қисқа вақт таъсир этадиган (гексобарбитал) препаратлар ухлатадиган ёки марказий нерв системасини тинчлантирадиган миқдорда буюрилади. Б.нинг порошок (кукун) ва таблеткалари ичилади, шунингдек эритмаси (асосан наркоз учун) венага ёки мускул орасига юборилади, ҳуқна қилинади. Б. анестезиологияда беморни наркозга тайёрлаш учун қўлланилади (наркотик, оғриқсизлантирувчи моддаларнинг таъсирини кучайтиради). Б. узоқ ишлатилганда организм уларга ўрганиб қолиши мумкин (қ. Гиёҳвандлик).

    Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.