Baryer funksiya
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 134–135-b. — ziyouz.com
Baryer funksiya - odam va hayvonlar organizmining öz içki muhitini (qon, limfa va töqima suyukligini) taşqi ta'sirlardan himoya qilişi, şu muhitni (tarkibi, kimyoviy, fizik hamda biologik xossalarini) nisbatan bir meyorda saqlay olişi (q. Gomeostaz). Organizm bu funksiyani baryerlar deb ataladigan maxsus fiziologik mexanizmlar yordamida amalga oşiradi. Ular şartli ravişda taşqi (teri, şilliq pardalar, nafas, ayiriş va ovqat hazm qiliş apparatlari) hamda içki — gistogematik va gematoensefalik baryerlarga bölinadi. Gistogematik baryerlar a'zo va töqimalarda qon b-n töqima oraliğida joylaşgan. Şu baryerlar orasida jigar baryeri ayniqsa muhim. Içakda hosil bölib, undan qonga ötadigan ba'zi zaharli moddalarni jigar baryeri zararsizlantirib turadi. B. f. xam boşqa moslaşuv mexanizmlari singari evolyutsiya jarayonida takomillaşgan. A'zo va töqimalarning bakteriyalarga, toksinlarga, moddalar almaşinuvining buzilişi natijasida hosil bölgan mahsulotlarga, yot moddalar va doridarmonlarga sezgirligi B. f.ga boğliq. B. f.dan gematoensefalik baryer (qon b-n miya oraliğidagi), gematooftalmik baryer (qon b-n köz töqimalari oraliğidagi), platsentar baryer (ona organizmi b-n homila oraliğidagi) va b. batafsil örganilgan.
Q.: Gomeostaz
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
БАРЬЕР ФУНКЦИЯ - одам ва ҳайвонлар организмининг ўз ички муҳитини (қон, лимфа ва тўқима суюклигини) ташқи таъсирлардан ҳимоя қилиши, шу муҳитни (таркиби, кимёвий, физик ҳамда биологик хоссаларини) нисбатан бир меъёрда сақлай олиши (қ. Гомеостаз). Организм бу функцияни барьерлар деб аталадиган махсус физиологик механизмлар ёрдамида амалга оширади. Улар шартли равишда ташқи (тери, шиллиқ пардалар, нафас, айириш ва овқат ҳазм қилиш аппаратлари) ҳамда ички — гистогематик ва гематоэнцефалик барьерларга бўлинади. Гистогематик барьерлар аъзо ва тўқималарда қон б-н тўқима оралиғида жойлашган. Шу барьерлар орасида жигар барьери айниқса муҳим. Ичакда ҳосил бўлиб, ундан қонга ўтадиган баъзи заҳарли моддаларни жигар барьери зарарсизлантириб туради. Б. ф. хам бошқа мослашув механизмлари сингари эволюция жараёнида такомиллашган. Аъзо ва тўқималарнинг бактерияларга, токсинларга, моддалар алмашинувининг бузилиши натижасида ҳосил бўлган маҳсулотларга, ёт моддалар ва доридармонларга сезгирлиги Б. ф.га боғлиқ. Б. ф.дан гематоэнцефалик барьер (қон б-н мия оралиғидаги), гематоофтальмик барьер (қон б-н кўз тўқималари оралиғидаги), плацентар барьер (она организми б-н ҳомила оралиғидаги) ва б. батафсил ўрганилган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.