Bas
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 135–136-b. — ziyouz.com
Bas (ital. basso — past) — 1) erkaklarning eng past, yöğon ovozi. Baland yoki kuyçan B. (ital. basso cantante) hamda past B. (basso profundo), opera amaliyotida — xarakterli, hajviy B. (basso buffo) farq qilinadi. Baland B. lirik (diapazoni taxm. katta oktavadagi «sol»dan birinçi oktavadagi «fa» gaça) va dramatik (katta oktavadagi «fa» dan birinçi oktavadagi «mi»gaça) böladi. Past B.ning diapazoni katta oktavadagi «domi» dan — birinçi oktavadagi «remi» gaça böladi. Rus xorlarida oktavaçi B.lar uçraydi, ular inson ovozi uçun eng past ovozdagi tovuşlarni ijro eta oladi; 20-a. xonandalaridan F. Şalyapin (Rossiya), N.Gyaurov (Bolgariya), Teo Adam (Germaniya), Özbekistonda H. Ismoilov, V. Grinçenko, Q. Muhiddinov va b.ning ovozi B:
2) köp ovozli musiqa asaridagi eng pastki partiya. Xorda B. birinçi (baritonlar ijro etadi) va ikkinçi (haqiqiy B.) ovozlarga bölinadi;
3) raqamlangan B. (basso continuo) (q. Gomofoniya);
4) pastki registrdagi musiqa asboblari: tuba-B., kontrabas vab., şuningdek Ukraina (basolya) va Belorussiya (basetlya) da xalq violonçeli, Özbekistonda qayta işlangan xalq çolğulari — dutor—B., ğijjak — B. va b.
Q.: Gomofoniya
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
БАС (итал. basso — паст) — 1) эркакларнинг энг паст, йўғон овози. Баланд ёки куйчан Б. (итал. basso cantante) ҳамда паст Б. (basso profundo), опера амалиётида — характерли, ҳажвий Б. (basso buffo) фарқ қилинади. Баланд Б. лирик (диапазони тахм. катта октавадаги «соль»дан биринчи октавадаги «фа» гача) ва драматик (катта октавадаги «фа» дан биринчи октавадаги «ми»гача) бўлади. Паст Б.нинг диапазони катта октавадаги «доми» дан — биринчи октавадаги «реми» гача бўлади. Рус хорларида октавачи Б.лар учрайди, улар инсон овози учун энг паст овоздаги товушларни ижро эта олади; 20-а. хонандаларидан Ф. Шаляпин (Россия), Н.Гяуров (Болгария), Тео Адам (Германия), Ўзбекистонда Ҳ. Исмоилов, В. Гринченко, Қ. Муҳиддинов ва б.нинг овози Б:
2) кўп овозли мусиқа асаридаги энг пастки партия. Хорда Б. биринчи (баритонлар ижро этади) ва иккинчи (ҳақиқий Б.) овозларга бўлинади;
3) рақамланган Б. (basso continuo) (қ. Гомофония);
4) пастки регистрдаги мусиқа асбоблари: туба-Б., контрабас ваб., шунингдек Украина (басоля) ва Белоруссия (басетля) да халқ виолончели, Ўзбекистонда қайта ишланган халқ чолғулари — дутор—Б., ғижжак — Б. ва б.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.