Bastakor
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 138–139-b. — ziyouz.com
Bastakor (fors— boğlaş, boğlov, maşğulot, iş) — an'anaviy, mumtoz musiqa asarlari muallifi. Musulmon Şarqida musannif, mullahhin, ohangsoz kabi atamalar b-n tanilgan. Odatda bunday san'atkorlar öz faoliyatida ijroçi (xonanda, köproq sozanda)lik va ijodçilikni uzviy boğlaşgan. Abu Nasr Forobiydan boşlab Darvişali Çangiy va b.ning musiqiy risolalari, Abulfaraj Isfahoniy («Kitob ulağoni»), Aruziy Samarqandiy («Çohor maqola»), Alişer Navoiy («Majolis unnafois», «Holoti Pahlavon Muhammad»), Davlatşoh Samarqandiy («Tazkirat uş-şuaro»), Zayniddin Vosifiy («Badoye' ul-vaqoye'»), Zahiriddin Bobur («Boburnoma») va b.ning asarlarida önlab B.lar haqida tarixiy ta'rifiy ma'lumotlar mavjud. Ular, garçand B. atamasidan bevosita foydalanişmasada, uning asl ma'nosini oçib berişgan. Oğzaki an'anadagi musiqiy ijod sohiblari turli davr va mamlakatlar musiqa ilmi va amaliyotida turliça nomlanib kelingan. Özbek va tojiklar B. (şuningdek, ohangdon, navosoz va b.), ozarbayjon, arman va turklar — oşiq, qozoq va qirğizlar — oqin, kyuyşi, salsere kabi atamalar işlatişadi. T. Jalilov, Yu. Rajabiy, F. Sodiqov, N. Hasanov, I. Ikromov, K. Jabborov, S. Kaponov, F. Toşmatov, M. Mirzayev, O. Hotamov, F. Mamadaliyev, A. Ismoilov kabi B.lar tanilgan. Tojikiston, Ozarbayjon va Özbekistonda köp ovozli musiqa asarlari muallifi — kompozitor ham ba'zan B. deb yuritiladi. Yana q. Bastakorlik.
Q.: Bastakorlik
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
БАСТАКОР (форс— боғлаш, боғлов, машғулот, иш) — анъанавий, мумтоз мусиқа асарлари муаллифи. Мусулмон Шарқида мусанниф, муллаҳҳин, оҳангсоз каби атамалар б-н танилган. Одатда бундай санъаткорлар ўз фаолиятида ижрочи (хонанда, кўпроқ созанда)лик ва ижодчиликни узвий боғлашган. Абу Наср Форобийдан бошлаб Дарвишали Чангий ва б.нинг мусиқий рисолалари, Абулфараж Исфаҳоний («Китоб улағони»), Арузий Самарқандий («Чоҳор мақола»), Алишер Навоий («Мажолис уннафоис», «Ҳолоти Паҳлавон Муҳаммад»), Давлатшоҳ Самарқандий («Тазкират уш-шуаро»), Зайниддин Восифий («Бадоеъ ул-вақоеъ»), Заҳириддин Бобур («Бобурнома») ва б.нинг асарларида ўнлаб Б.лар ҳақида тарихий таърифий маълумотлар мавжуд. Улар, гарчанд Б. атамасидан бевосита фойдаланишмасада, унинг асл маъносини очиб беришган. Оғзаки анъанадаги мусиқий ижод соҳиблари турли давр ва мамлакатлар мусиқа илми ва амалиётида турлича номланиб келинган. Ўзбек ва тожиклар Б. (шунингдек, оҳангдон, навосоз ва б.), озарбайжон, арман ва турклар — ошиқ, қозоқ ва қирғизлар — оқин, кюйши, салсерэ каби атамалар ишлатишади. Т. Жалилов, Ю. Ражабий, Ф. Содиқов, Н. Ҳасанов, И. Икромов, К. Жабборов, С. Капонов, F. Тошматов, М. Мирзаев, О. Ҳотамов, Ф. Мамадалиев, А. Исмоилов каби Б.лар танилган. Тожикистон, Озарбайжон ва Ўзбекистонда кўп овозли мусиқа асарлари муаллифи — композитор ҳам баъзан Б. деб юритилади. Яна қ. Бастакорлик.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.