Asosiy mazmunga ötiş

Nima yangi v1.6.4 · 25-oktabr

Hamma versiyalar →
Qidiriş…Ctrl K

    Şrift ölçami

    Belorus tili

    Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 213–214-b. — ziyouz.com

    Belorus tili — belorus xalqining tili. Slavyan tillarining şarqiy guruhiga kiradi. Qariyb 8 mln. kişi sözlaşadi. 13-a.dagi ayrim yorliqdarda B.t.ga oid belgilar körinadi. 16-a.dan boşlab B.t.da Buyuk Litva knyazligining yorliklari yozilgan, tarjimalar paydo bulgan.

    «D» tovuşini «dz», «t» tovuşini «i» b-n ifodalaş (dzed — buva, dzen — kun, sen — soya), qattiq «r» mavjudligi (poryadok — paradok, gavaru — govoryu), «l», «v», «u»ning «ö»ga utişi B.t. fonetikasining öziga xos xususiyatlaridir. B.t. grammatik jihatdan rus tiliga yaqin. Lekin «g», «k», «x» tovuşlari «z», «q», «s» b-n almaşişi jihatidan B.t.da suz özgarişi öziga xos xususiyatga ega: rutse — qöl, strase — qörquv. Umumslavyan sözlari B.t. leksikasining asosini taşkil qiladi. Unda B.t.ning öziga xos sözlari, boşqa slavyan tillaridan çikib ketgan arxaik sözlar ham bor. B.t.da polyak, nemis, lotin, turkiy, litva tillaridan özlaşgan sözlar ham uçraydi. Yozuvi Kirill alifbosi asosida bölsada, «dj», «dz», «i», «ö» va b. tovuş ifodalari b-n undan farqlanadi.

    Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

    БЕЛОРУС ТИЛИ — белорус халқининг тили. Славян тилларининг шарқий гуруҳига киради. Қарийб 8 млн. киши сўзлашади. 13-а.даги айрим ёрлиқдарда Б.т.га оид белгилар кўринади. 16-а.дан бошлаб Б.т.да Буюк Литва князлигининг ёрликлари ёзилган, таржималар пайдо булган.

    «Д» товушини «дз», «т» товушини «и» б-н ифодалаш (дзед — бува, дзень — кун, цень — соя), қаттиқ «р» мавжудлиги (порядок — парадок, гавару — говорю), «л», «в», «у»нинг «ў»га утиши Б.т. фонетикасининг ўзига хос хусусиятларидир. Б.т. грамматик жиҳатдан рус тилига яқин. Лекин «г», «к», «х» товушлари «з», «қ», «с» б-н алмашиши жиҳатидан Б.т.да суз ўзгариши ўзига хос хусусиятга эга: руце — қўл, страсе — қўрқув. Умумславян сўзлари Б.т. лексикасининг асосини ташкил қилади. Унда Б.т.нинг ўзига хос сўзлари, бошқа славян тилларидан чикиб кетган архаик сўзлар ҳам бор. Б.т.да поляк, немис, лотин, туркий, литва тилларидан ўзлашган сўзлар ҳам учрайди. Ёзуви Кирилл алифбоси асосида бўлсада, «дж», «дз», «i», «ў» ва б. товуш ифодалари б-н ундан фарқланади.

    Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.