Ber Karl Maksimoviç
Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 837-b. — ziyouz.com
Ber Karl Maksimoviç [1792.17(28).2, Estlyandiya 1876.16.(28).! 1, Tartu] — tabiatşunos, embriologiya asosçisi Rossiya geogr. jamoatini tuzuvçilardan biri. B. jöjalar embriogenezini (1829, 1837), baliklar, amfibiyalar, sudralib yuruvçilar va sut emizuvçilarning embrional rivojlanişini tekşirgan. Embrional rivojlanişning muhim bosqiçi — blastulayaa tafsiflagan. Tip, sinf, turkum, oila, uruğ va tur belgilari embrional rivojlaniş jarayonida birinketin namoyon bölişini aniklagan. Sut emizuvçilarning tuxum hujayrasini kaşf etib, notöğri tuşunçalarga çek qöygan. Umurtqalilarning barça asosiy a'zolari — xorda, boş va orqa miya, köz, yurak, ayiriş a'zolari, öpka, ovqat hazm qiliş yöli va b.ni tadqiq qilib, ularning rivojlaniş jarayonini tuşuntirib bergan. B. Novaya Zemlya o.ni, Kaspiy dengizini tadqiq qilgan. Daryo qirğoklarining yuviliş qonuniyatini tuşuntirgan (q. Ber qonuni).
Q.: Ber qonuni
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
БЭР Карл Максимович [1792.17(28).2, Эстляндия 1876.16.(28).! 1, Тарту] — табиатшунос, эмбриология асосчиси Россия геогр. жамоатини тузувчилардан бири. Б. жўжалар эмбриогенезини (1829, 1837), баликлар, амфибиялар, судралиб юрувчилар ва сут эмизувчиларнинг эмбрионал ривожланишини текширган. Эмбрионал ривожланишнинг муҳим босқичи — бластулаяа тафсифлаган. Тип, синф, туркум, оила, уруғ ва тур белгилари эмбрионал ривожланиш жараёнида биринкетин намоён бўлишини аниклаган. Сут эмизувчиларнинг тухум ҳужайрасини кашф этиб, нотўғри тушунчаларга чек қўйган. Умуртқалиларнинг барча асосий аъзолари — хорда, бош ва орқа мия, кўз, юрак, айириш аъзолари, ўпка, овқат ҳазм қилиш йўли ва б.ни тадқиқ қилиб, уларнинг ривожланиш жараёнини тушунтириб берган. Б. Новая Земля о.ни, Каспий денгизини тадқиқ қилган. Дарё қирғокларининг ювилиш қонуниятини тушунтирган (қ. Бэр қонуни).
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.