Biogenez
Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 327-b. — ziyouz.com
Biogenez (bio... va genez) — organik birikmalarning tirik organizmlar hosil qilişi. Keng ma'noda — B. barça tirik mavjudotlarning faqat tirik materiyadan paydo bölişini ta'kidlaydigan ğoyaning emperik umumlaşmasidan iboratdir. Bu terminni fanga dastlab 19-a. örtasida G. Geksli kiritgan. B.ni Gelmgols, Arrenius va b. ilgari surgan. B. tarafdorlari yerdagi dastlabki tirik mavjudotlar «yoruğlik bosimi» yoki fazo jismlari (meteoritlar) b-n birga boşqa sayyoralardan kelib qolgan hayot murtaklaridan rivojlangan deb isbotlaşga urinişadi. B. hayotni abadiy deb hisoblaydi, Yerdagi hayot moddalarning rivojlanişi natijasida paydo bölganligi töğrisidagi nazariyani rad etadi. Hoz. zamon fani B.ning notögri ekanligini isbot qilib berdi, çunki dastlabki tirik mavjudotlarning abadiyligi haqidagi tuşunçalar tirik tabiatning rivojlanişi töğrisidagi tarixiy ma'lumotlarga ziddir (yana q. Abiogenez).
Q.: Abiogenez
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
БИОГЕНЕЗ (био... ва генез) — органик бирикмаларнинг тирик организмлар ҳосил қилиши. Кенг маънода — Б. барча тирик мавжудотларнинг фақат тирик материядан пайдо бўлишини таъкидлайдиган ғоянинг эмперик умумлашмасидан иборатдир. Бу терминни фанга дастлаб 19-а. ўртасида Г. Гексли киритган. Б.ни Гельмгольц, Аррениус ва б. илгари сурган. Б. тарафдорлари ердаги дастлабки тирик мавжудотлар «ёруғлик босими» ёки фазо жисмлари (метеоритлар) б-н бирга бошқа сайёралардан келиб қолган ҳаёт муртакларидан ривожланган деб исботлашга уринишади. Б. ҳаётни абадий деб ҳисоблайди, Ердаги ҳаёт моддаларнинг ривожланиши натижасида пайдо бўлганлиги тўғрисидаги назарияни рад этади. Ҳоз. замон фани Б.нинг нотўгри эканлигини исбот қилиб берди, чунки дастлабки тирик мавжудотларнинг абадийлиги ҳақидаги тушунчалар тирик табиатнинг ривожланиши тўғрисидаги тарихий маълумотларга зиддир (яна қ. Абиогенез).
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.