Birinçi yordam

Birinçi yordam — baxtsiz hodisalar röy berganda, kişi şikastlanganda yoki tösatdan kasal bölib qolganda uning hayotini saklab qoliş va yomon asoratlardan omon qolişi uçun körsatiladigan tez va oddiy tadbirlar majmui; tibbiy xodim yetib kelgunça yoki ularni kasalxonaga olib borgunça amalga oşiriladi. B. yo. öz-öziga yoki boşqalar tomonidan (özaro) körsatilişi mumkin. Şikastlangan odam jarohatini özi boğlay olsa, zaharlaniş alomati bölganida, mas, köp suyuqlik içib me'dani yuviş va qayt qilişga quvvati kelsa, öz-öziga B. yo. körsatişi mumkin. Özaro B. yo. odatda boşka kişi tomonidan körsatiladi. Kişining hayoti xavf ostida qolganda, mas, qon ketganda, tok urganda, zaharlanişda, koma, şok va b. holatlarda darhol B. yo. körsatiş zarur. Keyingi körsatiladigan tibbiy yordam B. yo.ning qançalik töğri körsatilganligiga boğliq. Mac, suyak oçiq singanda boğlov va şina (taxtakaç)ning tez va töğri qöyilişi (q. Immobilizatsiya), köpinça şok va b. oğir kasalliklarning oldini olişga, şikastlanib behuş yotgan kişini yonboşi b-n yotqiziş traxeya va bronxlarga qusuq massasi hamda qon ketib qolmasligiga yordam beradi.

B. yo. uç xil tadbirlar majmuasini öz içiga oladi: 1) taşki şikastlovçi omillar (elektr toki, bosib qolgan oğir narsa va b.) ta'sirini darhol bartaraf etiş yoki şikastlangan kişini noqulay şaroitdan xoli qiliş (suvdan, öt tuşgan joydan olib çiqiş va b.); 2) şikastlaniş tarziga qarab B. yo. körsatiş (bular haqida q. Suyak çiqişi, Suyak sinişi, Zaharlaniş, Huşdan ketiş, Jarohatlaniş, Kuyiş va b.); 3) yaqin atrofdagi kasalxona, poliklinikaga yetkaziş. Odam tösatdan betob bölib qolganida, turli xil baxtsiz hodisalar röy berganida, albatta tez yordam çakiriş, noiloj qolgan hollarda duç kelgan transportda davolaş muassasasiga olib boriş zarur. Töğri B. yo. körsatiş uçun doim tegişli bilim va malakani oşirib boriş lozim. Işxona, avtomaşina va uydagi dori kugiçada B. yo. uçun zarur bölgan hamma narsalar bölişi kerak.