Blokada
Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 402-b. — ziyouz.com
Blokada (ing. blockade — qamal, qurşamoq) — 1) (harbiy) — harbiy harakatni amalga oşirişning duşman obyektini ajratib, yakkalab, taşqi aloqalarini izdan çiqarişga qaratilgan alohida şakli. Bundan maqsad duşman davlatning harbiyiqtisodiy qudratini sindirib, taslim bölişga majbur etişdan iborat (yana q. Qamal); 2) (siyosiy) — biror davlatni muayyan talabni bajarişga majbur etiş maqsadida uning taşqi aloqalariga putur yetkazişga qaratilgan siyosiy tadbirlar tizimi. Siyosiy B. davlatni diplomatik jihatdan yakkalab qöyişda ifodalanadi. Siyosiy B. köpinça iqtisodiy B., ba'zida harbiy B. b-n boğliq böladi. 2-jahon uruşidan söng Ğarb davlatlari milliy mustaqillik uçun kuraş yöliga ötgan davlatlarga qarşi siyosiy B.ni keng miqyosda qölladi; 3) (iqtisodiy) — biror davlatning xöjalik taraqqiyotini izdan çiqariş maqsadida uni iqtisodiy jihatdan yakkalab qöyiş. Taşqi savdo, moliya, qarz va b. iqtisodiy aloqalarni töxtatib qöyiş (taqiqlaş) yöli b-n amalga oşiriladi. Odatda, siyosiy va aksariyat harbiy B. b-n qöşib amalga oşiriladi; 4) (tibbiy) — biror a'zo yoki sistemaning funksiyasini vaqtinça töxtatiş, mas, yurak B.si — yurakning impuls ötkazuvçi sistemasi böylab impuls ötişini töxtatiş; novokainli B.— novokain purkab qilinadigan muolaja, bunda novokain nerv hujayralariga yalliğlaniş va allergiyaga qarşi ta'sir körsatadi.
Q.: Qamal
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
БЛОКАДА (инг. blockade — қамал, қуршамоқ) — 1) (ҳарбий) — ҳарбий ҳаракатни амалга оширишнинг душман объектини ажратиб, яккалаб, ташқи алоқаларини издан чиқаришга қаратилган алоҳида шакли. Бундан мақсад душман давлатнинг ҳарбийиқтисодий қудратини синдириб, таслим бўлишга мажбур этишдан иборат (яна қ. Қамал); 2) (сиёсий) — бирор давлатни муайян талабни бажаришга мажбур этиш мақсадида унинг ташқи алоқаларига путур етказишга қаратилган сиёсий тадбирлар тизими. Сиёсий Б. давлатни дипломатик жиҳатдан яккалаб қўйишда ифодаланади. Сиёсий Б. кўпинча иқтисодий Б., баъзида ҳарбий Б. б-н боғлиқ бўлади. 2-жаҳон урушидан сўнг Ғарб давлатлари миллий мустақиллик учун кураш йўлига ўтган давлатларга қарши сиёсий Б.ни кенг миқёсда қўллади; 3) (иқтисодий) — бирор давлатнинг хўжалик тараққиётини издан чиқариш мақсадида уни иқтисодий жиҳатдан яккалаб қўйиш. Ташқи савдо, молия, қарз ва б. иқтисодий алоқаларни тўхтатиб қўйиш (тақиқлаш) йўли б-н амалга оширилади. Одатда, сиёсий ва аксарият ҳарбий Б. б-н қўшиб амалга оширилади; 4) (тиббий) — бирор аъзо ёки системанинг функциясини вақтинча тўхтатиш, мас, юрак Б.си — юракнинг импульс ўтказувчи системаси бўйлаб импульс ўтишини тўхтатиш; новокаинли Б.— новокаин пуркаб қилинадиган муолажа, бунда новокаин нерв ҳужайраларига яллиғланиш ва аллергияга қарши таъсир кўрсатади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.