Bobil
Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 406–407-b. — ziyouz.com
Bobil (şumerça Kadingirra, akkadça Babilu, aynan — tangri darvozasi) — Mesopotamiyaning şim. qismida, Furot daryosi böyida joylaşgan şahar; hozirda Xilla ş. (Iroq). B. dastlab Akkad şohi Sargon (mil. av. 2364— 2314) haqidagi afsonada va Ur davlatining III sulolasiga oid hujjatlarda tilga olingan. B. Birinçi Bobil sulolasi (mil. av. 1894—1595) davrida katta rol öynay boşlagan, Xammurapi davri(mil. av. 1792—1750) ga kelib esa nafaqat Mesopotamiyaning, balki butun Old Osiyoning yirik siyosiy, madaniy va xujalik markaziga aylangan. Taxm. 1595 y. B.nmxettlar, söngrataxm. 1518 y. kassitlar bosib olgan. 13—12-a.larda şahar Ossuriya podşolari Tukultininurti I va Tiglatpalasar I tomonidan ikki marotaba vayron etilgan. Mil. av. 1-ming yillik boşlarida Ossuriya va oromiy qabilalaridan xaldeylar örtasida B. uçun kuraş bölgan. Mil. av. 732 y.dan B. Ossuriya davlati tarkibida. Mil. av. 689 y. şahar isyon kötarganligi sababli Ossuriya podşosi Sinaxerib tomonidan butkul vayron etilgan. Taxm. mil. av. 680 y. Sinaxeribning vorisi Asarxaddon tomonidan kayta tiklangan. Mil. av. 626 y. Blagi hokimiyatni xaldey Nabopalasar (626—604) egallab olgan. Navuxodonosor II (604—562) davrida şahar gullabyaşnagan, ravnaqtopgan. 538 y. B.ni forslar şohi Kir bosib olgan. Mil. av. 331 y. B.ni Iskandar Zulqarnayn zabt etgan. Mil. av. 312 y. B. Iskandarning sarkardalaridan biri Salavk qöli ostiga ötgan. Şu paytdan e'tiboran B. yetakçilik mavqeini yöqota borgan va mil. 2-a.ga kelib tarix sahnasidan uzilkesil tuşib ketgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
БОБИЛ (шумерча Кадингирра, аккадча Бабилу, айнан — тангри дарвозаси) — Месопотамиянинг шим. қисмида, Фурот дарёси бўйида жойлашган шаҳар; ҳозирда Хилла ш. (Ироқ). Б. дастлаб Аккад шоҳи Саргон (мил. ав. 2364— 2314) ҳақидаги афсонада ва Ур давлатининг III сулоласига оид ҳужжатларда тилга олинган. Б. Биринчи Бобил сулоласи (мил. ав. 1894—1595) даврида катта роль ўйнай бошлаган, Хаммурапи даври(мил. ав. 1792—1750) га келиб эса нафақат Месопотамиянинг, балки бутун Олд Осиёнинг йирик сиёсий, маданий ва хужалик марказига айланган. Тахм. 1595 й. Б.нмхеттлар, сўнгратахм. 1518 й. касситлар босиб олган. 13—12-а.ларда шаҳар Оссурия подшолари Тукултининурти I ва Тиглатпаласар I томонидан икки маротаба вайрон этилган. Мил. ав. 1-минг йиллик бошларида Оссурия ва оромий қабилаларидан халдейлар ўртасида Б. учун кураш бўлган. Мил. ав. 732 й.дан Б. Оссурия давлати таркибида. Мил. ав. 689 й. шаҳар исён кўтарганлиги сабабли Оссурия подшоси Синахериб томонидан буткул вайрон этилган. Тахм. мил. ав. 680 й. Синахерибнинг вориси Асархаддон томонидан кайта тикланган. Мил. ав. 626 й. Благи ҳокимиятни халдей Набопаласар (626—604) эгаллаб олган. Навуходоносор II (604—562) даврида шаҳар гуллабяшнаган, равнақтопган. 538 й. Б.ни форслар шоҳи Кир босиб олган. Мил. ав. 331 й. Б.ни Искандар Зулқарнайн забт этган. Мил. ав. 312 й. Б. Искандарнинг саркардаларидан бири Салавк қўли остига ўтган. Шу пайтдан эътиборан Б. етакчилик мавқеини йўқота борган ва мил. 2-а.га келиб тарих саҳнасидан узилкесил тушиб кетган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.