Bobil
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Bobil — qadimgi Mesopotamiyada, Furot daryosi böyida joylaşgan şahar, Bobil podşoligining poytaxti va Qadimgi Şarqning eng yirik siyosiy hamda madaniy markazlaridan biri. Uning xarobalari hozirgi Iroqdagi Hilla şahri yaqinida joylaşgan; rusça Vikipediyaga köra, bu joy Bağdoddan taxminan 85 km janubda. Inglizça Vikipediyaga köra, 2019-yilda Bobil YUNESKOning Jahon merosi röyxatiga kiritilgan.12
Nomi
13ÖzME'ga köra, şaharning şumerça nomi Kadingirra, akkadça nomi Babilu bölib, «tangri darvozasi» degan ma'noni bildiradi. Rusça Vikipediyaga köra, «xudolar darvozasi» ma'nosidagi şakl ham uçragan; qadimgi yunonça, ibroniyça va arabça nomlar ham şu akkadça asosdan kelib çiqqan.
Ilk tarixi
13Şaharning qaçon paydo bölgani aniq emas. ÖzME'ga köra, Bobil dastlab Akkad şohi Sargon haqidagi rivoyatlarda va Urning III sulolasi davriga oid hujjatlarda tilga olingan. Inglizça Vikipediyaga köra, uning ma'lum bölgan ilk eslatilişi Akkad hukmdori Şar-Kali-Şarri davriga mansub loy taxtaçada uçraydi; bu paytda Bobil kiçik şaharça bölgan.
Qadimgi Bobil podşoligi
13ÖzME'ga köra, Birinçi Bobil sulolasi (miloddan avvalgi 1894–1595-yillar) davrida şaharning mavqei oşa boşlagan. Xammurapi (miloddan avvalgi 1792–1750-yillar) hukmronligi davrida Bobil butun Old Osiyoning yirik siyosiy, madaniy va xöjalik markaziga aylangan. Inglizça Vikipediyaga köra, şu davrdan Janubiy Mesopotamiya «Bobiliston» deb atala boşlagan. Taxminan miloddan avvalgi 1595-yilda şaharni xettlar, keyin kassitlar egallagan. 13–12-asrlarda Ossuriya podşolari Tukulti-Ninurta I va Tiglatpalasar I uni ikki marta vayron qilgan.
Ossuriya hukmronligi va yangi yuksaliş
13ÖzME'ga köra, miloddan avvalgi 1-ming yillik boşlarida Bobil uçun Ossuriya va xaldeylar örtasida kuraş ketgan, 732-yildan şahar Ossuriya tarkibiga kirgan. 689-yilda qözğolon kötargani uçun Sinaxerib uni butunlay vayron qilgan, uning vorisi Asarxaddon esa taxminan 680-yilda şaharni qayta tiklagan. 626-yilda hokimiyatni xaldey Nabopalasar egallagan. Navuxodonosor II (miloddan avvalgi 604–562-yillar) davrida Bobil eng gullagan çoğiga yetgan. Inglizça Vikipediyaga köra, Bobil osma boğlari va Bobil devorlari dunyoning yetti möjizasi qatoriga kiritilgan, ammo osma boğlarning haqiqatda bölgan-bölmagani olimlar örtasida bahsli.
Söngi davri
13ÖzME şahar miloddan avvalgi 538-yilda fors şohi Kir tomonidan bosib olinganini yozadi; rusça Vikipediyada bu voqea 539-yilga sanalanadi. Şundan söng Bobil Ahamoniylar davlatining poytaxtlaridan biriga aylangan. ÖzME'ga köra, 331-yilda şaharni Iskandar Zulqarnayn egallagan, 312-yilda esa u Salavk hokimiyati ostiga ötgan. Rusça Vikipediyaga köra, Bobil asta-sekin yangi şaharlar, xususan Ktesifon soyasida qolib, tanazzulga yuz tutgan. ÖzME'ga köra, milodiy 2-asrga kelib u tarix sahnasidan butunlay tuşib ketgan.
Madaniyatdagi örni
13Rusça Vikipediyaga köra, Bobil Tavrotda Bobil minorasi, yahudiylarning Bobil asirligi kabi rivoyatlar bilan boğliq holda tilga olinadi, Injilning Vahiy kitobida esa illatlar şahri timsoli sifatida tasvirlanadi.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Bobil // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/4517 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APABobil. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/4517
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/4517
Manbalar
3 ta manba- 1Rusça Vikipediya: Вавилонru.wikipedia.org
- 2Inglizça Vikipediya: Babylonen.wikipedia.org
- 3ÖzME, 2-jild, 406–407-b.manbaa.uz · ÖzME, 2-jild, 406–407-b.
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.