Asosiy mazmunga ötiş
Qidiriş…Ctrl K

    Şrift ölçami

    Boş aylanişi

    Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 578-b. — ziyouz.com

    Boş aylanişi — muvozanat buzilib, atrofdagi narsalarning aylanayotgandek sezilişi. Soğlom odam keskin harakat qilganida, mas, örnidan sakrab turganida, balandda yurganida ham boşi aylanişi mumkin (fiziologik B. a.). Içki qulokdagi muvozanat saqlovçi a'zo (labirint), eşituv nervining muvozanat saqlovçi qismi (vestibulyar nerv), miya ustunidagi vestibulyar nerv hujayralari va tolalari hamda boş miya yarim şarlari çakka qismining şikastlanişi B. a.ga sabab böladi (q. Quloq). Vestibulyar apparati öta ta'sirçan kişilarda B. a. köproq kuzatiladi. Bunday kişilar bolalik vaqtidayoq transportda yurganida, arğimçoq uçganida özini yomon his qiladi. Vestibulyar apparatining buzilişiga turli kasalliklar (miya şikastlanişlari, ensefalit, gipertoniya kasalligi, miya ösmasi va b.) sabab böladi. Şuningdek hayajonlaniş, stress holati, homiladorlik, zaharlaniş, örta va içki quloq kasalliklari oqibatida ham B.a. kuzatiladi. Boş aylanganda bemor köngli aynib qusadi, quloği şanğillaydi, yaxşi eşitmaydi, örnidan turganida aksari yiqilib tuşadi, ba'zan qisqa muddat huşdan ketadi. B. a. sababini aniqlab, davo qilinadi.

    Q.: Quloq

    Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

    БОШ АЙЛАНИШИ — мувозанат бузилиб, атрофдаги нарсаларнинг айланаётгандек сезилиши. Соғлом одам кескин ҳаракат қилганида, мас, ўрнидан сакраб турганида, баландда юрганида ҳам боши айланиши мумкин (физиологик Б. а.). Ички қулокдаги мувозанат сақловчи аъзо (лабиринт), эшитув нервининг мувозанат сақловчи қисми (вестибуляр нерв), мия устунидаги вестибуляр нерв ҳужайралари ва толалари ҳамда бош мия ярим шарлари чакка қисмининг шикастланиши Б. а.га сабаб бўлади (қ. Қулоқ). Вестибуляр аппарати ўта таъсирчан кишиларда Б. а. кўпроқ кузатилади. Бундай кишилар болалик вақтидаёқ транспортда юрганида, арғимчоқ учганида ўзини ёмон ҳис қилади. Вестибуляр аппаратининг бузилишига турли касалликлар (мия шикастланишлари, энцефалит, гипертония касаллиги, мия ўсмаси ва б.) сабаб бўлади. Шунингдек ҳаяжонланиш, стресс ҳолати, ҳомиладорлик, заҳарланиш, ўрта ва ички қулоқ касалликлари оқибатида ҳам Б.а. кузатилади. Бош айланганда бемор кўнгли айниб қусади, қулоғи шанғиллайди, яхши эшитмайди, ўрнидан турганида аксари йиқилиб тушади, баъзан қисқа муддат ҳушдан кетади. Б. а. сабабини аниқлаб, даво қилинади.

    Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.