Boşlanğiç material

Boşlanğiç material (seleksiyada) — yangi nav yaratişda foydalaniladigan yovvoyi va madaniy ösimlik şakllari. B. m. sifatida tabiiy va duragay populyatsiyalardan, mutant va poliploid nusxalardan, özidan çanglantirilgan liniyalardan foydalaniş mumkin. Tabiiy populyatsiyalar — ösimliklarning yovvoyi şakllari, madaniy ösimliklarning mahalliy navlari, ekinning jahon kolleksiyasidagi namunalari köpinça kasallik va zararkunandalarga, suv tanqisligiga çidamli böladi. Q.x. ekinlari seleksiyasida asosiy B. m. duragay populyatsiyalardir. Ular bir tur miqyosida (tur içida) yoki turlar örtasida (turlararo) har xil navlar va nusxalarni çatiştiriş yöli b-n hosil qilinadi. Duragayda turli belgilarni jamlaş madaniy ösimliklarning qimmatli xususiyatlaridan foydalaniş imkonini beradi. Hoz. zamon seleksiyasida köpçilik ekin navlari duragay populyatsiyalar asosida yaratilgan.

Ösimliklar (uruğ)ga turli mutagen omillar (radiatsiya, kimyoviy moddalar, tra) ta'sir ettirib olinadigan özgargan nusxalar —mutantlar seleksiyada B. m.ning yangi manbai hisoblanadi (mas, ğözaning AH402 navi çigitga radioaktiv fosfor ta'sir ettirib olingan). Bir-biridan geografik uzok, otatona nusxalarini tanlaş turli şaroitlarda öziga xos eko/iillarning şakllanişiga asoslangan. Ularning ahamiyati çatiştiriş natijasida yaxşilaş yoki hosil qiliş mumkin bölgan qimmatli belgi va xususiyatlarning genetik farqlariga qarab belgilanadi. Kasalliklarga çidami turliça bölgan otaona nusxalarini tanlaşda kasallik qözğatuvçisining irqiy tarkibi hisobga olinadi. Bunda irsiylaniş tabiatini örganiş, B. m.ning kasalliklarga çidamliligi muhim ahamiyatga ega (q. Seleksiya).