Böyaş

Böyaş — 1) tolali materiallar (ip, jun, ipak, sun'iy tola va b.) yoki ulardan tayyorlangan buyumlar (gazlama, kalava) ga rang beriş. B. uçun sintetik organik böyagiçlar, pigmentlar, loklar va b. moddalar işlatiladi. Böyagiçlar va böyaluvçi materialning kimyoviy xossalariga qarab har xil B. usullari qöllaniladi. Ipak kislota xossalariga ega bölganidan asosli böyagiçlar b-n böyaladi. Jun asos xossalariga ega bölgani uçun uni böyaşda kislotali (nordon) böyagiçlar işlatiladi. Ip, jun, ipak va b. ba'zi tolalarni böyaş uçun ular böyagiçlarning suvdagi eritmalariga ma'lum vaqt solib qöyiladi. Trani oşiriş (mas, qaynatiş) B. jarayonini tezlatadi; 2) turli sirtlarga (devorlar, tunuka tomlar, pollar, derazaeşiklar, metall buyumlar va b.ga) böyoq surkaş. Böyoq sirtga purkagiçlar, B. apparatlari b-n purkaladi, qilli çötkalar, rezina roliklar b-n surkaladi. Böyaladigan sirtlarning xiliga (tunuka tom, pol, deraza va b.), joyiga (oçiq havoda, xona içida joylaşganiga), materialiga (metallar, yoğoç va b.) qarab turli tarkibli böyoklar işlatiladi (q. Böyoqlar, Böyoq purkagiç).