Burj
Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 706-b. — ziyouz.com
Burj — Quyoşning yillik körinma harakati doirasidagi ön ikki yulduz turkumining nomlari. Bu söz zodiak yulduzi turkumlari Dayav, Hut. Hamal, Savr, Javzo, Saraton, Asad, Sunbula, Mezon, Aqrab, Qavs, Jadylarga nisbatan qöllaniladi (jadvallarga q.). Ular Quyoşning yillik körinma harakat yöli (ekliptika) böylab joylaşgan. Har birida Quyoş taxm. bir oyça böladi. B. yulduz turkumlaridan Quyoş sistemasining deyarli barça sayyoralari, kometalari va Oyning ham körinma harakat yöllari ötadi. Yunonistonda B. turkumlarini alohida ajratib, ularni maxsus belgilar b-n ifodalaşgan. Şunga köra, osmon gumbazida bahorgi (Hamal) va kuzgi (Mezon) tengkunlik, yozgi (Saraton) va qişki (Jady) Quyoş turiş nuqtalari ham öşa belgilar b-n belgilanadi. Pretsessiya hodisasi sababli ötgan 2 ming yil içida bu nuqtalar surilib, qöşni yulduz turkumlariga ötib ketgan bölişiga qaramay, şu belgilar, şuningdek Saraton va Javzo tropiklari deb ataluvçi nomlar ham saqlanib qolgan.
Turkiy xalqlarda oylarning nomi ham B. nomidan olingan. Bahor fasli — burji obiy (hamal—22 martdan, savr—21 apr.dan, javzo— 21 maydan), yoz fasli — burji noriy (saraton — 22 iyundan, asad—23 iyuldan, sunbula —23 avg.dan), kuz fasli — burji bodiy (mezon—24 sent.dan, aqrab—23 okt. dan, qavs—23 noyab.dan), qiş fasli — burji hokiy (jady—22 dek.dan, dalv— 20 yanv. dan, hut—19 fev.dan) deb atalgan. 12 yillik muçal yillari boşi hamalayan hisoblanadi (q. Zodiak).
Q.: Zodiak
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
БУРЖ — Қуёшнинг йиллик кўринма ҳаракати доирасидаги ўн икки юлдуз туркумининг номлари. Бу сўз зодиак юлдузи туркумлари Даяв, Ҳут. Ҳамал, Савр, Жавзо, Саратон, Асад, Сунбула, Мезон, Ақраб, Қавс, Жадйларга нисбатан қўлланилади (жадвалларга қ.). Улар Қуёшнинг йиллик кўринма ҳаракат йўли (эклиптика) бўйлаб жойлашган. Ҳар бирида Қуёш тахм. бир ойча бўлади. Б. юлдуз туркумларидан Қуёш системасининг деярли барча сайёралари, кометалари ва Ойнинг ҳам кўринма ҳаракат йўллари ўтади. Юнонистонда Б. туркумларини алоҳида ажратиб, уларни махсус белгилар б-н ифодалашган. Шунга кўра, осмон гумбазида баҳорги (Ҳамал) ва кузги (Мезон) тенгкунлик, ёзги (Саратон) ва қишки (Жадй) Қуёш туриш нуқталари ҳам ўша белгилар б-н белгиланади. Прецессия ҳодисаси сабабли ўтган 2 минг йил ичида бу нуқталар сурилиб, қўшни юлдуз туркумларига ўтиб кетган бўлишига қарамай, шу белгилар, шунингдек Саратон ва Жавзо тропиклари деб аталувчи номлар ҳам сақланиб қолган.
Туркий халқларда ойларнинг номи ҳам Б. номидан олинган. Баҳор фасли — буржи обий (ҳамал—22 мартдан, савр—21 апр.дан, жавзо— 21 майдан), ёз фасли — буржи норий (саратон — 22 июндан, асад—23 июлдан, сунбула —23 авг.дан), куз фасли — буржи бодий (мезон—24 сент.дан, ақраб—23 окт. дан, қавс—23 нояб.дан), қиш фасли — буржи ҳокий (жадй—22 дек.дан, далв— 20 янв. дан, ҳут—19 фев.дан) деб аталган. 12 йиллик мучал йиллари боши ҳамалаян ҳисобланади (қ. Зодиак).
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.