Burkina faso

Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 708–711-b. — ziyouz.com

Burkina faso (Bourkina Faso) (1984 y. avg.gaça Yuqori Volta Respublikasi) — Ğarbiy Afrikadagi davlat. Mayd. 274,2 ming km2. Aholisi 10,4 mln. kişi (1990-y.lar oxiri). Poytaxti — Uagadugu ş. Ma'muriy jihatdan 45 viloyatga bölinadi.

Davlat tuzumi. Amaldagi konstitutsiya 1991 y. 2 iyundagi referendumda ma'qullangan. Davlat boşliği — prezident. U umumiy töğri va yaşirin ovoz beriş yöli b-n 7 y. muddatga saylanadi va çeklanmagan miqdorda qayta saylanişi mumkin. Qonun çiqaruvçi hokimiyat — Milliy assambleya. Ijroçi hokimiyat — prezident va u tomonidan tayinlanadigan boş vazir boşçiligidagi hukumat.

Tabiati. Yer yuzasi qiradirlardan iborat 200—500 m gaça balandlikdagi plato. Jan.ğarbidagi toğlar 750 m gaça boradi. Iqlimi — subekvatorialmusson, şim. hududlarida quruq mavsum 8— 10 oy davom etadi. Örtaça oylik tra 2426° dan 30—35° gaça. Yiliga 500—1000 mm gaça yogin yogadi. Asosiy daryolari — Qora Volta va Oq Volta. Tuproqlari qizil va qizilqönğir, laterit tuproqlar. Ösimliklari savannaga xos, ayrim joylarida örmon va butazorlar uçraydi. Hududining 9% örmon. Savannalarda arslon, qoplon, fil, buyvol, kiyik kabi hayvonlar saqdanib qolgan. Jan.da setse paşşasi tarqalgan. Milliy boğlar va qöriqxonalar, jumladan mamlakat şarqida DublVe, Kurtyagu, Arli milliy boğlari bor.

Aholisining asosiy qismi (50%) mosilar; lobi, fulbe, bobo va b. xalqlar ham yaşaydi. Aholining 50%dan köproği mahalliy an'anaviy dinlarga, 40% musulmon diniga e'tiqod qiladi; qolganlari xristianlar. Şahar aholisi 9%ni taşkil etadi. Rasmiy tili fransuz tili.

Tarixi. Arxeologiya topilmalariga Karaganda, B.F.da neolit davrida odamlar yaşagan. Şim.ğarbda qad. istehkomlar va quduqlar, Yatenga atrofida ovçilar va yovvoyi jonivorlar tasvirlangan qoya rasmlari topilgan. 11-a.da B.F. hududida mosilar davlati tarkib topa boşladi. 14-a.da Uagadugu, Yatenga va b. davlatlar bölgan. 19-a. oxiri — 20-a. boşlarida fransuz mustamlakaçilari tomonidan bosib olindi. 1904 y. B.F. Fransiyaning Yuqori SenegalNiger mustamlakasi tarkibiga qöşib olindi. 1919 y. Fransiya Ğarbiy Afrikasi tarkibida alohida ma'muriy birlik qilib ajratildi, lekin 1932 y. Fransiya B.F. hududini Fil Suyagi Qirğoği, Niger va Fransiya Sudani mustamlakalari örtasida bölib yubordi. 1947 y. B.F. avvalgi çegaralarda Fransiyaning «dengiz ortidagi hududi» sifatida tiklandi, 1958 y. dek.da B.F. davlat makrmini oldi va Fransiya Hamdöstligi tarkibida muxtor respublika deb e'lon qilindi. 1960 y. 5 avg.da mustaqillikka erişdi. 1984 i. 4 avg.dan B.F. deb atala boşladi. M. Yameogo Yuqori Volta Respublikasi (hoz. BurkinaFaso)ning birinçi prezidentidir. 1983 y.gaça bir neça marta davlat töntarişi böldi. 1983 y. 4 avg.da hokimiyat»tepasiga T. Sankara boşçiligidagi Milliy inqilob kengaşi keldi. 1987 y.da esa B.F.da navbatdagi davlat töntarişi bölib, kapitan Blez Kompaore boşçiligidagi Xalq fronti hokimiyatni qölga oldi. B. Kompaore—1991 i. 1 dek. dan mamlakat prezidenti. 1991 y. mamlakatda köp partiyali tizim joriy etildi. B.F.—1960 y.dan BMT a'zosi. ÖzR suverenitetami 1992 y. 25 yanv.da tan olgan. Milliy bayrami — 4 avg.— Inqilob kuni (1983).

Siyosiy partiyalari va kasaba uyuşmalari. Demokratiya va federatsiya uçun alyans, 1990 y.da tuzilgan partiya; Afrika demokratik birlaşmasi partiyasi; Demokratiya va taraqqiyot kongressi partiyasi, 1996 y.da tuzilgan; Ilgor vatanparvarlar milliy konventi — Sotsialdemokratik partiya, 1991 y. tuzilgan; Demokratiya va taraqqiyot partiyasi, 1993 y.da tuzilgan; Xalq fronti, turli siyosiy va ijtimoiy taşkilotlar uyuşmasi, 1987 y.da tuzilgan. B.F. boş mehnat konfederatsiyasi, 1988 y.da tuzilgan; B.F. mehnatkaşlari kasaba birlaşmasi, 1958 y.da taşkil etilgan.

Xujaligi. B.F. — agrar mamlakat. Yalpi içki mahsulotda q. x.ning uluşi 40%, sanoatning uluşi —14%. Ekin maydonining 75%ga ğalla ekiladi. Q. x.ning asosiy mahsulotlari: paxta, yer yonğoq, moyli palma, şakarqamiş, şoli, batat, loviya. Dare baliqçiligi b-n şugullaniladi. Yaylov çorvaçiligi ustun. 4 mln.ga yaqin qoramol bor. Yiliga 68 ming t göşt yetiştiriladi. 100 ga yaqin korxona, jumladan yogoç tiliş, paxta tozalaş, töqimaçilik, yoğsovun, çarmpoyabzal, şoli oklaş korxonalari, kuşxonalar bor. Simob, oltin, marganets, nikel, marmar qazib olinadi. Yiliga örtaça 157 mln. kVtsoat elektr energiya hosil qilinadi. Çetga qoramol, çorvaçilik mahsulotlari, paxta, yer yonğoq, sabzavot, kunjut urugi sotadi. Çetdan maşina va asbobuskunalar, oziq-ovqat, neft maqsulotlari oladi. Avtomobil yöllarining uz. 4,6 ming km, t. y. uzunligi — 1155 km. Taşqi savdo-sotiqdagi mijozlari: Fransiya. Kotd'Ivuar; Germaniya, Kanada, AQŞ, Niderlandiya b-n ham yaqin aloqa boğlagan. Xalqaro aeroportlari: Uagadugu, BoboDiulaso. Pul birligi — Afrika franki.

Tibbiy xizmati. B.F.da davlatning 9 şifoxonasi va 400 dan ortiq boşqa tibbiy muassasalar bor. 3,6 mingörinli şifoxonalarda 150 şifokor, 800 dan ortiq hamşira va akuşer işlaydi.

Maorifi, madaniy-ma'rifiy va ilmiy muassasalari. Mustaqillik e'lon qilingunça (1960) aholi savodsiz edi. Istiqlol şarofati b-n maorifni rivojlantiriş rejasi qabul etildi. Qişloqlarda 3 y.lik ta'lim markazlari oçildi, majburiy bepul boşlanğiç ta'lim yölga qöyildi. B.F.da davlat maktablari b-n bir qatorda pulli xususiy maktablar ham bor. 6 yoşdan boşlab bolalar uçun 6 y.lik boşlanğiç, qişloq joylarda 3 y.lik töliqsiz boşlanğiç maktablar mavjud. Töliqsiz örta maktab (kollej) 4 y.lik, töliq örta maktab (litsey) 7 y.lik. Boşlanğiç maktab negizida 4 y.lik quyi hunartexnika ta'limi, 7 y.lik örta texnika ta'limi yölga qöyilgan. Boşlanğiç maktablar uçun öqituvçilar ped. bilim yurtlarida 3 yil davomida, örta maktablar uçun öqituvçilar untda tayyorlanadi. B.F.da Uagadugu un-ti (1969 y.da Oliy ta'lim markazi sifatida taşkil etilgan, 1974 y.dan unt maqomini olgan), Kino va telekörsatuv öquv in-ti bor. Mamlakatdagi yirik ilmiy muassasalar: Ilmiy tadqiqot markazi, Tropik q. x. inti, Ilmiytexnika tadqiqotlari byurosi, konçilikgeol. direkiiyasi, Tropik örmon texnika markazi (1963), Milliy ped. instituti, Paxta va töqimaçilik inti, Iqtisodiy va ijtimoiy fanlar markazi va b. Unt huzuridagi kutubxona, Milliy ped. institutining kutubxonasi, Ilmiy tadqiqotlar markazi huzuridagi kutubxona, Konçilikgeol. direksiyasining kutubxonasi mavjud.

Matbuoti, radioeşittirişi va telekörsatuvi. B.F.dagi yirik gaz. va jur. lar: «Sidvaya» («Haqiqat», fransuz tilida çiqadigan kundalik gaz., 1984 y.dan), «Byulten de lajans denformason dyu Burkina» («Burkina axborot agentligining byulleteni», fransuz tilida çiqadigan haftalik jur.), «Jurnal dyu jyodi» («Payşanbalik gazeta», fransuz tilidagi haftalik gaz., 1991 y.dan), «Maten» («Tong», fransuz tilidagi haftanoma, 1992 y.dan), «Pen» («Mamlakat», fransuz tilidagi kundalik gaz., 1991 y.dan). B.F. axborot agentligi 1963 y.da taşkil etilgan. Burkina milliy radioeşittirişi hukumat agentligi. B.F. milliy telekörsatuviga 1963 y.da asos solingan.

Adabiyoti 20-a. 60-y.larining örtalaridan boşlab fransuz tilida rivojlanaboşladi. R. Nikyemningxalqoğzaki ijodi uslubidagi «Ğaraz» romani 1967 y.da bosilib çikdi. P. Dabire özining «Samsoa» romanida mosilarning qişloq hayotini tasvirladi. S. Kulibali şe'r va romanlari b-n maşhur böldi. A. Kere şe'rlari ona yurt tabiatini madh etadi. F. Passer, E. Savadogo, J. Yu. Bazye va b. milliy adabiyotni rivojlantirişga hissa qöşdilar. 1984 y.da naşr etilgan «BurkinaFaso şe'riyati antologiyasi»ga kirgan asarlar mamlakatning ötkir ijtimoiysiyosiy muammolarini aks ettiradi. Yoş şoirlar uruşga qarşi, yer yuzida tinçlikni saqlaş mavzularini qalamga olmoqdalar.

Me'morligi va tasviriy san'ati. B.F. xalqlari (moyey, bobo, fulbe va b.)ning turar joyi konus şaklidagi doirasimon yoki yassi tomli töğriburçakli 4—5 xonali uylardan iborat. Ba'zi xalklarning mustahkamlangan turar joylari 2—3 qavatli yassi tomli doirasimon minoralarni eslatadi. Guvaladan doirasimon qilib tiklangan don omborlarining devorlariga «köz tegmasin» deb ayollar, toşbaqalar va eçkemarlar tasviri tuşirilgan. Guvaladan yassi tomli mayejidlarni minora va mezanalar b-n birga quriş odat bölgan. Ayrim imoratlarning peştoqiga kiyik şoxlari va turli naqşlar solingan yoğoçlar ilib qöyiladi. Hoz. fransuz me'morlari loyihasi asosida zamonaviy binolar qurilmoqda. Bronzadan yasalgan buyumlarda ösimlikka öxşatib naqş solingan san'at asarlari yaratiladi. Milliy kiyim-keçaklarga moviy rangda turli naqşlar tikiladi.

Musiqasi. B.F.dagi köpgina xalqlarning musiqiy an'analari xilmaxil. Kişloq jamoalarida mehnat jarayonlari, bayram marosimlari, diniy rasmrusumlarga bagişlangan turliça musiqiy uslub va yösinlar bor. Köpinça musiqa, rake va qöşiq birga ijro etiladi. Bayram marosimlarida ijro etiladigan köpgina qöşiqlarda ajdodlar ruhiga murojaat etilib, sihatsalomatlik, omonesonlik va möl hosil bölişi haqidagi tilaklar aytiladi. Çolğu asboblari: nay, dömbira, çang, ğijjak va hayvon şoxlaridan yasalgan karnay kabilar. Keyingi yillarda zamonaviy musiqani rivojlantirişga katta ahamiyat berilmoqda. Uagadugudagi milliy teatr va milliy folklor dastasi, bir qança estrada aşula va raqs dastalari mavjud.

Kinosi. 1969 y.da Uagaduguda bölib ötgan 1Umumafrika kinofestivali milliy kinematografiyaning rivojlanişiga turtki böldi. Birinçi töliq metrajli film 1972 y.da yaratilgan. Keyinçalik «Yaraş yöli», «Xudoning in'omi», «PokoPoko» kabi filmlar yuzaga keldi.

Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

БУРКИНА ФАСО (Bourkina Faso) (1984 й. авг.гача Юқори Вольта Республикаси) — Ғарбий Африкадаги давлат. Майд. 274,2 минг км2. Аҳолиси 10,4 млн. киши (1990-й.лар охири). Пойтахти — Уагадугу ш. Маъмурий жиҳатдан 45 вилоятга бўлинади.

Давлат тузуми. Амалдаги конституция 1991 й. 2 июндаги референдумда маъқулланган. Давлат бошлиғи — президент. У умумий тўғри ва яширин овоз бериш йўли б-н 7 й. муддатга сайланади ва чекланмаган миқдорда қайта сайланиши мумкин. Қонун чиқарувчи ҳокимият — Миллий ассамблея. Ижрочи ҳокимият — президент ва у томонидан тайинланадиган бош вазир бошчилигидаги ҳукумат.

Табиати. Ер юзаси қирадирлардан иборат 200—500 м гача баландликдаги плато. Жан.ғарбидаги тоғлар 750 м гача боради. Иқлими — субэкваториалмуссон, шим. ҳудудларида қуруқ мавсум 8— 10 ой давом этади. Ўртача ойлик тра 2426° дан 30—35° гача. Йилига 500—1000 мм гача ёгин ёгади. Асосий дарёлари — Қора Вольта ва Оқ Вольта. Тупроқлари қизил ва қизилқўнғир, латерит тупроқлар. Ўсимликлари саваннага хос, айрим жойларида ўрмон ва бутазорлар учрайди. Ҳудудининг 9% ўрмон. Саванналарда арслон, қоплон, фил, буйвол, кийик каби ҳайвонлар сақданиб қолган. Жан.да цеце пашшаси тарқалган. Миллий боғлар ва қўриқхоналар, жумладан мамлакат шарқида ДубльBe, Куртьягу, Арли миллий боғлари бор.

Аҳолисининг асосий қисми (50%) мосилар; лоби, фульбе, бобо ва б. халқлар ҳам яшайди. Аҳолининг 50%дан кўпроғи маҳаллий анъанавий динларга, 40% мусулмон динига эътиқод қилади; қолганлари христианлар. Шаҳар аҳолиси 9%ни ташкил этади. Расмий тили француз тили.

Тарихи. Археология топилмаларига Караганда, Б.Ф.да неолит даврида одамлар яшаган. Шим.ғарбда қад. истеҳкомлар ва қудуқлар, Ятенга атрофида овчилар ва ёввойи жониворлар тасвирланган қоя расмлари топилган. 11-а.да Б.Ф. ҳудудида мосилар давлати таркиб топа бошлади. 14-а.да Уагадугу, Ятенга ва б. давлатлар бўлган. 19-а. охири — 20-а. бошларида француз мустамлакачилари томонидан босиб олинди. 1904 й. Б.Ф. Франциянинг Юқори СенегалНигер мустамлакаси таркибига қўшиб олинди. 1919 й. Франция Ғарбий Африкаси таркибида алоҳида маъмурий бирлик қилиб ажратилди, лекин 1932 й. Франция Б.Ф. ҳудудини Фил Суяги Қирғоғи, Нигер ва Франция Судани мустамлакалари ўртасида бўлиб юборди. 1947 й. Б.Ф. аввалги чегараларда Франциянинг «денгиз ортидаги ҳудуди» сифатида тикланди, 1958 й. дек.да Б.Ф. давлат макрмини олди ва Франция Ҳамдўстлиги таркибида мухтор республика деб эълон қилинди. 1960 й. 5 авг.да мустақилликка эришди. 1984 и. 4 авг.дан Б.Ф. деб атала бошлади. М. Ямеого Юқори Вольта Республикаси (ҳоз. БуркинаФасо)нинг биринчи президентидир. 1983 й.гача бир неча марта давлат тўнтариши бўлди. 1983 й. 4 авг.да ҳокимият»тепасига Т. Санкара бошчилигидаги Миллий инқилоб кенгаши келди. 1987 й.да эса Б.Ф.да навбатдаги давлат тўнтариши бўлиб, капитан Блэз Компаоре бошчилигидаги Халқ фронти ҳокимиятни қўлга олди. Б. Компаоре—1991 и. 1 дек. дан мамлакат президенти. 1991 й. мамлакатда кўп партияли тизим жорий этилди. Б.Ф.—1960 й.дан БМТ аъзоси. ЎзР суверенитетами 1992 й. 25 янв.да тан олган. Миллий байрами — 4 авг.— Инқилоб куни (1983).

Сиёсий партиялари ва касаба уюшмалари. Демократия ва федерация учун альянс, 1990 й.да тузилган партия; Африка демократик бирлашмаси партияси; Демократия ва тараққиёт конгресси партияси, 1996 й.да тузилган; Илгор ватанпарварлар миллий конвенти — Социалдемократик партия, 1991 й. тузилган; Демократия ва тараққиёт партияси, 1993 й.да тузилган; Халқ фронти, турли сиёсий ва ижтимоий ташкилотлар уюшмаси, 1987 й.да тузилган. Б.Ф. бош меҳнат конфедерацияси, 1988 й.да тузилган; Б.Ф. меҳнаткашлари касаба бирлашмаси, 1958 й.да ташкил этилган.

Хужалиги. Б.Ф. — аграр мамлакат. Ялпи ички маҳсулотда қ. х.нинг улуши 40%, саноатнинг улуши —14%. Экин майдонининг 75%га ғалла экилади. Қ. х.нинг асосий маҳсулотлари: пахта, ер ёнғоқ, мойли пальма, шакарқамиш, шоли, батат, ловия. Даре балиқчилиги б-н шугулланилади. Яйлов чорвачилиги устун. 4 млн.га яқин қорамол бор. Йилига 68 минг т гўшт етиштирилади. 100 га яқин корхона, жумладан ёгоч тилиш, пахта тозалаш, тўқимачилик, ёғсовун, чармпойабзал, шоли оклаш корхоналари, кушхоналар бор. Симоб, олтин, марганец, никель, мармар қазиб олинади. Йилига ўртача 157 млн. кВтсоат электр энергия ҳосил қилинади. Четга қорамол, чорвачилик маҳсулотлари, пахта, ер ёнғоқ, сабзавот, кунжут уруги сотади. Четдан машина ва асбобускуналар, озиқ-овқат, нефть мақсулотлари олади. Автомобиль йўлларининг уз. 4,6 минг км, т. й. узунлиги — 1155 км. Ташқи савдо-сотиқдаги мижозлари: Франция. Котд’Ивуар; Германия, Канада, АҚШ, Нидерландия б-н ҳам яқин алоқа боғлаган. Халқаро аэропортлари: Уагадугу, БобоДиуласо. Пул бирлиги — Африка франки.

Тиббий хизмати. Б.Ф.да давлатнинг 9 шифохонаси ва 400 дан ортиқ бошқа тиббий муассасалар бор. 3,6 мингўринли шифохоналарда 150 шифокор, 800 дан ортиқ ҳамшира ва акушер ишлайди.

Маорифи, маданий-маърифий ва илмий муассасалари. Мустақиллик эълон қилингунча (1960) аҳоли саводсиз эди. Истиқлол шарофати б-н маорифни ривожлантириш режаси қабул этилди. Қишлоқларда 3 й.лик таълим марказлари очилди, мажбурий бепул бошланғич таълим йўлга қўйилди. Б.Ф.да давлат мактаблари б-н бир қаторда пулли хусусий мактаблар ҳам бор. 6 ёшдан бошлаб болалар учун 6 й.лик бошланғич, қишлоқ жойларда 3 й.лик тўлиқсиз бошланғич мактаблар мавжуд. Тўлиқсиз ўрта мактаб (коллеж) 4 й.лик, тўлиқ ўрта мактаб (лицей) 7 й.лик. Бошланғич мактаб негизида 4 й.лик қуйи ҳунартехника таълими, 7 й.лик ўрта техника таълими йўлга қўйилган. Бошланғич мактаблар учун ўқитувчилар пед. билим юртларида 3 йил давомида, ўрта мактаблар учун ўқитувчилар унтда тайёрланади. Б.Ф.да Уагадугу ун-ти (1969 й.да Олий таълим маркази сифатида ташкил этилган, 1974 й.дан унт мақомини олган), Кино ва телекўрсатув ўқув ин-ти бор. Мамлакатдаги йирик илмий муассасалар: Илмий тадқиқот маркази, Тропик қ. х. инти, Илмийтехника тадқиқотлари бюроси, кончиликгеол. дирекиияси, Тропик ўрмон техника маркази (1963), Миллий пед. институти, Пахта ва тўқимачилик инти, Иқтисодий ва ижтимоий фанлар маркази ва б. Унт ҳузуридаги кутубхона, Миллий пед. институтининг кутубхонаси, Илмий тадқиқотлар маркази ҳузуридаги кутубхона, Кончиликгеол. дирекциясининг кутубхонаси мавжуд.

Матбуоти, радиоэшиттириши ва телекўрсатуви. Б.Ф.даги йирик газ. ва жур. лар: «Сидвая» («Ҳақиқат», француз тилида чиқадиган кундалик газ., 1984 й.дан), «Бюльтэн де лажанс дэнформасьон дю Буркина» («Буркина ахборот агентлигининг бюллетени», француз тилида чиқадиган ҳафталик жур.), «Журналь дю жёди» («Пайшанбалик газета», француз тилидаги ҳафталик газ., 1991 й.дан), «Матэн» («Тонг», француз тилидаги ҳафтанома, 1992 й.дан), «Пэн» («Мамлакат», француз тилидаги кундалик газ., 1991 й.дан). Б.Ф. ахборот агентлиги 1963 й.да ташкил этилган. Буркина миллий радиоэшиттириши ҳукумат агентлиги. Б.Ф. миллий телекўрсатувига 1963 й.да асос солинган.

Адабиёти 20-а. 60-й.ларининг ўрталаридан бошлаб француз тилида ривожланабошлади. Р. Никьемнингхалқоғзаки ижоди услубидаги «Ғараз» романи 1967 й.да босилиб чикди. П. Дабире ўзининг «Самсоа» романида мосиларнинг қишлоқ ҳаётини тасвирлади. С. Кулибали шеър ва романлари б-н машҳур бўлди. А. Кере шеърлари она юрт табиатини мадҳ этади. Ф. Пассер, Э. Савадого, Ж. Ю. Базье ва б. миллий адабиётни ривожлантиришга ҳисса қўшдилар. 1984 й.да нашр этилган «БуркинаФасо шеърияти антологияси»га кирган асарлар мамлакатнинг ўткир ижтимоийсиёсий муаммоларини акс эттиради. Ёш шоирлар урушга қарши, ер юзида тинчликни сақлаш мавзуларини қаламга олмоқдалар.

Меъморлиги ва тасвирий санъати. Б.Ф. халқлари (моей, бобо, фульбе ва б.)нинг турар жойи конус шаклидаги доирасимон ёки ясси томли тўғрибурчакли 4—5 хонали уйлардан иборат. Баъзи халкларнинг мустаҳкамланган турар жойлари 2—3 қаватли ясси томли доирасимон минораларни эслатади. Гуваладан доирасимон қилиб тикланган дон омборларининг деворларига «кўз тегмасин» деб аёллар, тошбақалар ва эчкемарлар тасвири туширилган. Гуваладан ясси томли маежидларни минора ва мезаналар б-н бирга қуриш одат бўлган. Айрим иморатларнинг пештоқига кийик шохлари ва турли нақшлар солинган ёғочлар илиб қўйилади. Ҳоз. француз меъморлари лойиҳаси асосида замонавий бинолар қурилмоқда. Бронзадан ясалган буюмларда ўсимликка ўхшатиб нақш солинган санъат асарлари яратилади. Миллий кийим-кечакларга мовий рангда турли нақшлар тикилади.

Мусиқаси. Б.Ф.даги кўпгина халқларнинг мусиқий анъаналари хилмахил. Кишлоқ жамоаларида меҳнат жараёнлари, байрам маросимлари, диний расмрусумларга багишланган турлича мусиқий услуб ва йўсинлар бор. Кўпинча мусиқа, раке ва қўшиқ бирга ижро этилади. Байрам маросимларида ижро этиладиган кўпгина қўшиқларда аждодлар руҳига мурожаат этилиб, сиҳатсаломатлик, омонэсонлик ва мўл ҳосил бўлиши ҳақидаги тилаклар айтилади. Чолғу асбоблари: най, дўмбира, чанг, ғижжак ва ҳайвон шохларидан ясалган карнай кабилар. Кейинги йилларда замонавий мусиқани ривожлантиришга катта аҳамият берилмоқда. Уагадугудаги миллий театр ва миллий фольклор дастаси, бир қанча эстрада ашула ва рақс дасталари мавжуд.

Киноси. 1969 й.да Уагадугуда бўлиб ўтган 1Умумафрика кинофестивали миллий кинематографиянинг ривожланишига туртки бўлди. Биринчи тўлиқ метражли фильм 1972 й.да яратилган. Кейинчалик «Яраш йўли», «Худонинг инъоми», «ПокоПоко» каби фильмлар юзага келди.

Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.