Buxoro «Jayran» ekologik markazi
Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 769–770-b. — ziyouz.com
Buxoro «Jayran» ekologik markazi — Buxoro viloyatida Kogon ş.dan jan.dagi Momojurgoti platosi etagida joylaşgan. Örta Osiyoda noyob çöl hayvon turlarini köpaytiriş va reintroduksiyalaşga ixtisoslaşgan ilmiyi. ç. markazi. Özbekiston Respublikasi Tabiatni muhofaza qiliş davlat qömitasi tarkibiga kiradi. 1976 y.da taşkil etilgan. Mayd. 5145 ga. 1977 y.dan pitomnikka 42 boş jayran (qoraquyruq) keltirilib, ularni köpaytiriş işlari boşlandi (1987 y.da ularning soni 1200 taga yetdi va reja asosida qöşni va b. hududlarga 600 boşdan köproq jayranni tabiatga erkin qöyib yuboriş imkonini berdi). Markazda 800 boşdan ziyod jayran bor (2001). Bu yerda jayran sonini tiklaş b-n birga yörğa tuvaloq, kulon, qoplon, buxoro buğusi (xongul), Prjevalskiy oti kabi xalqaro va ÖzR «Qizil kitob»lariga kiritilgan nodir turlarni ham köpaytiriş, örganiş, muhofaza qiliş işlari olib boriladi. Tadqiqotlar olib boriş uçun 4 volyer majmui qurilgan. Markaz hududida tabiiy şaroitda boşqa nodir turlar — böz eçkemar, olaközan, yörğa tuvaloq, marmar ördaklar uya qurib bolalaydi, bahor va kuzda birqozon, oqquşlar, qizilğozlar va köp yirtqiç quşlar uçraydi. Ösimliklardan şuvoqzorlar, saksavulzorlar, qandimzorlar b-n qoplangan kumloq, gilli va gipsli çöl maydonlari mavjud. Markaz jan. da sun'iy köllar bor. Ular tuyoqli hayvonlarning suv içiş joyi bölib, juda köp suv quşlarini ham jalb qiladi. Markaz atrofi yirtqiçlarning içkariga ötişiga tösik böladigan 2 m balandlikda simtör b-n öralgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
БУХОРО «ЖАЙРАН» ЭКОЛОГИК МАРКАЗИ — Бухоро вилоятида Когон ш.дан жан.даги Моможурготи платоси этагида жойлашган. Ўрта Осиёда ноёб чўл ҳайвон турларини кўпайтириш ва реинтродукциялашга ихтисослашган илмийи. ч. маркази. Ўзбекистон Республикаси Табиатни муҳофаза қилиш давлат қўмитаси таркибига киради. 1976 й.да ташкил этилган. Майд. 5145 га. 1977 й.дан питомникка 42 бош жайран (қорақуйруқ) келтирилиб, уларни кўпайтириш ишлари бошланди (1987 й.да уларнинг сони 1200 тага етди ва режа асосида қўшни ва б. ҳудудларга 600 бошдан кўпроқ жайранни табиатга эркин қўйиб юбориш имконини берди). Марказда 800 бошдан зиёд жайран бор (2001). Бу ерда жайран сонини тиклаш б-н бирга йўрға тувалоқ, кулон, қоплон, бухоро буғуси (хонгул), Пржевальский оти каби халқаро ва ЎзР «Қизил китоб»ларига киритилган нодир турларни ҳам кўпайтириш, ўрганиш, муҳофаза қилиш ишлари олиб борилади. Тадқиқотлар олиб бориш учун 4 вольер мажмуи қурилган. Марказ ҳудудида табиий шароитда бошқа нодир турлар — бўз эчкемар, олакўзан, йўрға тувалоқ, мармар ўрдаклар уя қуриб болалайди, баҳор ва кузда бирқозон, оққушлар, қизилғозлар ва кўп йиртқич қушлар учрайди. Ўсимликлардан шувоқзорлар, саксавулзорлар, қандимзорлар б-н қопланган кумлоқ, гилли ва гипсли чўл майдонлари мавжуд. Марказ жан. да сунъий кўллар бор. Улар туёқли ҳайвонларнинг сув ичиш жойи бўлиб, жуда кўп сув қушларини ҳам жалб қилади. Марказ атрофи йиртқичларнинг ичкарига ўтишига тўсик бўладиган 2 м баландликда симтўр б-н ўралган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.