Buxoro tumani

Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 777–778-b. — ziyouz.com

Buxoro tumani — Buxoro viloyatidagi tuman . 1926 y. 29 sent.da taşkil etilgan. B.t. şim.da viloyatning Vobkent va Romitan tumanlari, ğarbda Jondor tumani, şarkda Kogon tumani, jan.şarkda Qorovulbozor tumani va Navoiy viloyatining Qiziltepa tumani b-n çegaradoş. Mayd. 1,32 ming km2. Aholisi Yu9 ming kişi (2001). B.t.da 1 şahar (Galaosiyo), 12 qişloq fuqarolari yiğini (Boğikalon, Istiqlol, Köçkamar, Loşa, Rabotqalmoq, Sohibkor, Söfikorgar, Şirgaron, Yurinbolo, Yangihayot, Qavolamahmud, Qunjiqal'a) bor. Markazi — Galaosiyo ş.

Tabiati. B.t. yer yuzasi pasttekislikdan iborat. .Tuman hududida Örtaçöl yaylovi bor. Iqlimi kontinental iklim. Yanv. ning örtaça t-rasi 0° dan —2» gaça, iyulniki 28°—29°. Yiliga 50—120 mm yoğin tuşadi. Tuman hududidan Şohrud kanali va Amu Buxoro maşina kanalitnt şim.ğarbiy tarmoği ötadi. Tuman yerlarining ança qismi şörlangan. Yer şörini kamaytiriş işlari olib borilmoqda. Şör, şörxok, şörtob, gilli, qumli, qumoq tuproklar tarqalgan. Saksovul, yulğun, şuvoq, şöra va b. usadi. Yumronqoziq, suğur, sassiqközan, quşlardan tuvaloq, olabovur, qorabovur, qirğovul va b. uçraydi.

Aholisi, asosan, özbeklar, şuningdek, tojik, rus, turkman, ozarbayjon, tatar va b. millat vakillari ham yaşaydi. 1 km2 ga 82,5 kişi töğri keladi.

Xöjaligi. Tuman xöjaligining asosiy tarmoqlari — paxtaçilik, çorvaçilik, ipakçilik, sabzavotçilik va hunarmandçilik. Tumanda «Toşkent Kotton» çoyşab va içki kiyimlar i.ç. qöşma korxonasi, 269 fermer xöjaligi, uzumni qayta işlaş, «Şifo» mahalliy mineral suv korxonalari bor. Jarqoq konidan gaz olinadi va neft qazib çiqariladi. Umumiy ekin mayd. 26976 ga, şu jumladan 12700 ga yerga paxta, 6743 ga yerga donli ekinlar ekiladi. Boglar 1080 ga, tokzorlar 1327 ga, tutzorlar 542 ga, örmonzorlar 110 ga, sabzavot va poliz ekinlari 1045 ga ni taşkil qiladi. Tumanda 44,4 ming koramol, 47,1 ming qoraköl qöyi bor (2001). Qöylar Örtaçöl yaylovida boqiladi. Tuman hududidagi avtomobil yöllarining umumiy uz. 1411 km. T. y. uzunligi 29 km. 2000/2001 öquv yilida 52 umumiy ta'lim maktabi, 2 iqtidorli bolalar litseyida 2279 murabbiy işladi. 43 ommaviy va bolalar kutubxonasi, 4 klub, madaniyat uyi, 300 örinli kasalxona, me'daiçak va jigar xastaliklarini davolaş sanatoriysi, qişloq ambulatoriyasi bölib, ularda 172 vraç, 1013 örta ma'lumotli tibbiy xodim işlaydi. «Galaosiyo ovozi» tuman gaz. çiqadi (adadi 4500).

Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

БУХОРО ТУМАНИ — Бухоро вилоятидаги туман . 1926 й. 29 сент.да ташкил этилган. Б.т. шим.да вилоятнинг Вобкент ва Ромитан туманлари, ғарбда Жондор тумани, шаркда Когон тумани, жан.шаркда Қоровулбозор тумани ва Навоий вилоятининг Қизилтепа тумани б-н чегарадош. Майд. 1,32 минг км2. Аҳолиси Ю9 минг киши (2001). Б.т.да 1 шаҳар (Галаосиё), 12 қишлоқ фуқаролари йиғини (Боғикалон, Истиқлол, Кўчкамар, Лоша, Работқалмоқ, Соҳибкор, Сўфикоргар, Ширгарон, Юринболо, Янгиҳаёт, Қаволамаҳмуд, Қунжиқалъа) бор. Маркази — Галаосиё ш.

Табиати. Б.т. ер юзаси пасттекисликдан иборат. .Туман ҳудудида Ўртачўл яйлови бор. Иқлими континентал иклим. Янв. нинг ўртача т-раси 0° дан —2» гача, июлники 28°—29°. Йилига 50—120 мм ёғин тушади. Туман ҳудудидан Шоҳруд канали ва Аму Бухоро машина каналитнт шим.ғарбий тармоғи ўтади. Туман ерларининг анча қисми шўрланган. Ер шўрини камайтириш ишлари олиб борилмоқда. Шўр, шўрхок, шўртоб, гилли, қумли, қумоқ тупроклар тарқалган. Саксовул, юлғун, шувоқ, шўра ва б. усади. Юмронқозиқ, суғур, сассиқкўзан, қушлардан тувалоқ, олабовур, қорабовур, қирғовул ва б. учрайди.

Аҳолиси, асосан, ўзбеклар, шунингдек, тожик, рус, туркман, озарбайжон, татар ва б. миллат вакиллари ҳам яшайди. 1 км2 га 82,5 киши тўғри келади.

Хўжалиги. Туман хўжалигининг асосий тармоқлари — пахтачилик, чорвачилик, ипакчилик, сабзавотчилик ва ҳунармандчилик. Туманда «Тошкент Коттон» чойшаб ва ички кийимлар и.ч. қўшма корхонаси, 269 фермер хўжалиги, узумни қайта ишлаш, «Шифо» маҳаллий минерал сув корхоналари бор. Жарқоқ конидан газ олинади ва нефть қазиб чиқарилади. Умумий экин майд. 26976 га, шу жумладан 12700 га ерга пахта, 6743 га ерга донли экинлар экилади. Боглар 1080 га, токзорлар 1327 га, тутзорлар 542 га, ўрмонзорлар 110 га, сабзавот ва полиз экинлари 1045 га ни ташкил қилади. Туманда 44,4 минг корамол, 47,1 минг қоракўл қўйи бор (2001). Қўйлар Ўртачўл яйловида боқилади. Туман ҳудудидаги автомобиль йўлларининг умумий уз. 1411 км. Т. й. узунлиги 29 км. 2000/2001 ўқув йилида 52 умумий таълим мактаби, 2 иқтидорли болалар лицейида 2279 мураббий ишлади. 43 оммавий ва болалар кутубхонаси, 4 клуб, маданият уйи, 300 ўринли касалхона, меъдаичак ва жигар хасталикларини даволаш санаторийси, қишлоқ амбулаторияси бўлиб, уларда 172 врач, 1013 ўрта маълумотли тиббий ходим ишлайди. «Галаосиё овози» туман газ. чиқади (адади 4500).

Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.