Buxoro tumani

Buxoro tumani — Özbekiston Respublikasi Buxoro viloyatidagi tuman. Ma'muriy markazi — Galaosiyo şahri. ÖzME'ga köra, tuman 1926-yil 29-sentabrda taşkil etilgan, maydoni 1,32 ming km². Rusça Vikipediya esa tumanning 1930-yillarda tuzilganini va 1959-yil 15-sentabrda unga Galaosiyo tumani qöşib yuborilganini qayd etadi. Tuman xöjaligida paxtaçilik, çorvaçilik va ipakçilik yetakçi örin tutadi.1

ÖzME'ga köra, Buxoro tumani şimolda viloyatning Vobkent va Romitan tumanlari, ğarbda Jondor tumani, şarqda Kogon tumani, janubi-şarqda esa Qorovulbozor tumani hamda Navoiy viloyatining Qiziltepa tumani bilan çegaradoş.

ÖzME ma'lumotiça (2001), tumanda bitta şahar — Galaosiyo va 12 ta qişloq fuqarolari yiğini bölgan. Rusça Vikipediyaga köra, 2011-yil 1-yanvar holatiga tumanga Galaosiyo şahri, oltita şaharça (Arabxona, Dehça, Podşoyi, Rabotak, Örta Novmetan, Xumini Bolo) va 14 ta qişloq fuqarolari yiğini kirgan; ular orasida Boğikalon, Istiqbol, Loşa, Rabotqalmoq, Sohibkor, Söfikorgar va Yurinbolo bor.

Tuman hududi pasttekislikdan iborat, bu yerda Örtaçöl yaylovi joylaşgan. Iqlimi keskin kontinental. ÖzME'ga köra, yanvarning örtaça harorati 0° dan —2° gaça, iyulniki 28—29°; yiliga 50—120 mm yoğin tuşadi. Hudud orqali Şohrud kanali va Amu-Buxoro maşina kanalining şimoli-ğarbiy tarmoği ötadi.

Tuman yerlarining katta qismi şörlangan bölib, yer şörini kamaytiriş işlari olib boriladi. Tuproqlari şör, şörxok, şörtob, gilli, qumli va qumoq tuproqlardan iborat. Ösimliklardan saksovul, yulğun, şuvoq va şöra keng tarqalgan. Hayvonot olamida yumronqoziq, suğur, sassiqközan, quşlardan tuvaloq, olabovur, qorabovur va qirğovul uçraydi.

Aholining asosiy qismini özbeklar taşkil etadi; ÖzME'ga köra, tumanda tojik, rus, turkman, ozarbayjon, tatar va boşqa millat vakillari ham yaşaydi. 2001-yilda aholi ziçligi 1 km² ga 82,5 kişi bölgan.

ÖzME'ga köra (2001), tuman xöjaligining asosiy tarmoqlari — paxtaçilik, çorvaçilik, ipakçilik, sabzavotçilik va hunarmandçilik. Tumanda çoyşab va içki kiyim işlab çiqaradigan qöşma korxona, uzumni qayta işlaş va mahalliy mineral suv korxonalari, 269 ta fermer xöjaligi faoliyat körsatgan. Jarqoq konidan gaz va neft qazib olinadi.

Umumiy ekin maydoni 26 976 gektar bölib, uning 12 700 gektariga paxta, 6743 gektariga don ekilgan. Boğlar 1080, tokzorlar 1327, tutzorlar 542, sabzavot va poliz ekinlari 1045 gektarni egallagan. Tumanda 44,4 ming bos qoramol va 47,1 ming bos qoraköl qöyi boqilgan; qöylar asosan Örtaçöl yaylovida yaylatiladi.

Avtomobil yöllarining umumiy uzunligi 1411 km, temir yöllar uzunligi 29 km. ÖzME'ga köra, 2000/2001 öquv yilida tumanda 52 ta umumta'lim maktabi va 2 ta iqtidorli bolalar litseyi işlagan. 43 ta ommaviy va bolalar kutubxonasi, 4 ta klub, madaniyat uyi, 300 örinli kasalxona, oşqozon-içak va jigar kasalliklarini davolaydigan sanatoriy, qişloq ambulatoriyasi bölgan. Tumanda «Galaosiyo ovozi» gazetasi naşr etiladi.