Çarm
Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 26-b. — ziyouz.com
Çarm — hayvon terisidan yoki sun'iy xom aşyodan tayyorlanadigan material. Tabiiy va sun'iy turlarga ajratiladi. Tabiiy Ç. hayvonlar: qoramol, ot, qöy, eçki, çöçqa, tuya, buğu, kiyik, suv hayvonlari, it, ayrim baliq va b. hayvonlarning terisini oşlab tayyorlanadi. Işlatilişiga qarab, poyabzal, egarjabduq, texnika, kiyimboş, attorlik uçun möljallangan xillarga ajratiladi. Xom aşyo turi, oşlaş, pardozlaş, taşqi körinişi, qalinligiga qarab ham xillarga bölinadi. Sun'iy çarm polimer xom aşyo materiallardan tayyorlanadi. Sun'iy Ç. tolalardan töqilgan yoki notöqima matolar sirtiga yumşoq plyonka hosil qiluvçi moddalar (kauçuk, lateks, polivinilxlorid va b.) qoplaş natijasida hosil böladi. Sun'iy Ç. poyabzal, kiyimkeçak, attorlik hamda texnika buyumlari tayyorlaş va b. ehtiyojlar uçun tabiiy Ç. örnida keng miqyosda işlatiladi (q. Kön, Könpoyabzal sanoati, Könçilik).
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЧАРМ — ҳайвон терисидан ёки сунъий хом ашёдан тайёрланадиган материал. Табиий ва сунъий турларга ажратилади. Табиий Ч. ҳайвонлар: қорамол, от, қўй, эчки, чўчқа, туя, буғу, кийик, сув ҳайвонлари, ит, айрим балиқ ва б. ҳайвонларнинг терисини ошлаб тайёрланади. Ишлатилишига қараб, пойабзал, эгаржабдуқ, техника, кийимбош, атторлик учун мўлжалланган хилларга ажратилади. Хом ашё тури, ошлаш, пардозлаш, ташқи кўриниши, қалинлигига қараб ҳам хилларга бўлинади. Сунъий чарм полимер хом ашё материаллардан тайёрланади. Сунъий Ч. толалардан тўқилган ёки нотўқима матолар сиртига юмшоқ плёнка ҳосил қилувчи моддалар (каучук, латекс, поливинилхлорид ва б.) қоплаш натижасида ҳосил бўлади. Сунъий Ч. пойабзал, кийимкечак, атторлик ҳамда техника буюмлари тайёрлаш ва б. эҳтиёжлар учун табиий Ч. ўрнида кенг миқёсда ишлатилади (қ. Кўн, Кўнпойабзал саноати, Кўнчилик).
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.