Çernovsi viloyati
Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 57–58-b. — ziyouz.com
Çernovsi viloyati - Ukraina tarkibidagi viloyat. 1940 y. 7 avgustda taşkil etilgan. Mayd. 8,1 ming km2. Aholisi 913 ming kişi (2004), asosan, ukrainlar, şuningdek, moldavan, rumin, rus va b. millat vakillari ham yaşaydi. Şahar aholisi 36%. 10 ma'muriy tumanga bölingan, 10 şahar va 9 şaharça bor. Markazi — Çernovsi ş. Muxim şaharlari: Çernovsi, Xotin, Storojinets.
Ç.v. Karpat toğlari va şu toğ etaklari hamda VolinPodoliya qirlarining tarmoqlarida joylaşgan. Iqdimi mö'tadil kontinental. Yanv. ning örtaça trasi —4,8° dan —10° gaça; iyulniki 12°—19°. Yillik yoğin 500—1000 mm. Vegetatsiya davri 206— 216 kun. Muhim daryolari: Dnestr, Prut, Siret. Tekislikda sur tusli örmon va podzollaşgan qoratuproq, toğlarda va toğ etaklarida podzollaşgan qönğir tuproq va çimli qönğir tuproqlar tarqalgan. Hududining 28% örmon va butazorlar (qoraqarağay, oqqarağay, dub, qora qayin). Toğ va toğ etaklari tabiiy piçanzor va yaylov. Örmonlarda buğu, qobon, ayiq, silovsin, tulki, suvsar, tiyin, ondatra, malla tovuşqon yaşaydi. Zubr, los, norka; quşlardan qirğovul iqlimlaştirilgan.
Oziq-ovqat, yengil va maşinasozlik sanoatlari rivojlangan. Göşt, yoğmoy ktlari, şakarqand, sabzavot quritiş va konserva zdlari bor.
Maşinasozlik korxonalari, neft sanoati uçun apparaturalar, energetika asboblari, yengil sanoat uçun stanoklar i.ç.ga ixtisoslaşgan. Örmon va yoğoçsozlik sanoati rivojlangan. Viloyat elektr energiyani Çernovsi issiqlik elektr markazidan oladi. Ipgazlama, qölqoptrikotaj, paypoq i.ç. birlaşmalari işlab turibdi. Q.x. ğalla va texnika ekinlari yetiştiriş, sutgöşt uçun qoramol boqişga ixtisoslaşgan. Ğalla, texnika va yemxaşak ekinlari ekiladi. Boğdorçilik rivojlangan. Viloyat
xöjaliklarida qoramol, çöçqa, qöy va eçki boqiladi. T.y. uzunligi 466 km, qattiq qoplamali avtomobil yöllar uz. 2,7 ming km. 2 oliy öquv yurti (şu jumladan, universitet), 5 muzey, filarmoniya, 2 teatr bor. Ç.v. hududida 17—18-a. larga oid tarixiyme'moriy yodgorliklar (yoğoç çerkovlar) saqlangan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЧЕРНОВЦИ ВИЛОЯТИ - Украина таркибидаги вилоят. 1940 й. 7 августда ташкил этилган. Майд. 8,1 минг км2. Аҳолиси 913 минг киши (2004), асосан, украинлар, шунингдек, молдаван, румин, рус ва б. миллат вакиллари ҳам яшайди. Шаҳар аҳолиси 36%. 10 маъмурий туманга бўлинган, 10 шаҳар ва 9 шаҳарча бор. Маркази — Черновци ш. Мухим шаҳарлари: Черновци, Хотин, Сторожинец.
Ч.в. Карпат тоғлари ва шу тоғ этаклари ҳамда ВолиньПодолия қирларининг тармоқларида жойлашган. Иқдими мўътадил континентал. Янв. нинг ўртача траси —4,8° дан —10° гача; июлники 12°—19°. Йиллик ёғин 500—1000 мм. Вегетация даври 206— 216 кун. Муҳим дарёлари: Днестр, Прут, Сирет. Текисликда сур тусли ўрмон ва подзоллашган қоратупроқ, тоғларда ва тоғ этакларида подзоллашган қўнғир тупроқ ва чимли қўнғир тупроқлар тарқалган. Ҳудудининг 28% ўрмон ва бутазорлар (қорақарағай, оққарағай, дуб, қора қайин). Тоғ ва тоғ этаклари табиий пичанзор ва яйлов. Ўрмонларда буғу, қобон, айиқ, силовсин, тулки, сувсар, тийин, ондатра, малла товушқон яшайди. Зубр, лось, норка; қушлардан қирғовул иқлимлаштирилган.
Озиқ-овқат, енгил ва машинасозлик саноатлари ривожланган. Гўшт, ёғмой ктлари, шакарқанд, сабзавот қуритиш ва консерва здлари бор.
Машинасозлик корхоналари, нефть саноати учун аппаратуралар, энергетика асбоблари, енгил саноат учун станоклар и.ч.га ихтисослашган. Ўрмон ва ёғочсозлик саноати ривожланган. Вилоят электр энергияни Черновци иссиқлик электр марказидан олади. Ипгазлама, қўлқоптрикотаж, пайпоқ и.ч. бирлашмалари ишлаб турибди. Қ.х. ғалла ва техника экинлари етиштириш, сутгўшт учун қорамол боқишга ихтисослашган. Ғалла, техника ва емхашак экинлари экилади. Боғдорчилик ривожланган. Вилоят
хўжаликларида қорамол, чўчқа, қўй ва эчки боқилади. Т.й. узунлиги 466 км, қаттиқ қопламали автомобиль йўллар уз. 2,7 минг км. 2 олий ўқув юрти (шу жумладан, университет), 5 музей, филармония, 2 театр бор. Ч.в. ҳудудида 17—18-а. ларга оид тарихиймеъморий ёдгорликлар (ёғоч черковлар) сақланган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.