Çilonzor oqtepasi
Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 97-b. — ziyouz.com
Çilonzor oqtepasi - Toşkent ning jan.ğarbiy qismida joylaşgan arxeologik yodgorlik (4—8-a.lar; 10—11a.lar). Bözsuv anhori böyida. 1940 y. A.I. Terenojkin kayd etgan; 1960 y. A.S.Şiller va Yu.F.Buryakov, 1969—71 y.da Toşkent arxeologiya ekspeditsiyasi tekşirgan. Ç.O. bal. 15 m li tepalik bölib, atrofida umumiy mayd. 60x75 m2 keladigan qad. qişloq xarobasi qoldiqlari joylaşgan. Tepalikda olib borilgan qazişmalar natijasida undagi imoratlar majmuasi ustmaust xom ğişt va paxsadan qurilganligi aniklangan. Vazifasiga köra, majusiylik bilan boğliq bölgan, kompozitsiyasi jihatdan birbiridan farq qiladigan binolar 3 davrga mansubligi aniklangan. 1davrda (4-a.) bino paxsa poydevorni ustiga qurilgan 4 minorali qasrdan iborat bölgan. Bino kvadrati (13,5x 13 m2) içki tomondan gumbazli uzunçoq 3 xonaga ajratilgan. 2davrda (5—6-a. lar) dastlabki imorat atrofiga yangy xonalar va yordamçi xöjalik xonalari qurilgan, şinakli qöşimça qal'a devori bilan mustahkamlangan. 3davr (7—8-a.lar)da dastlabki imorat krldiqlari tuproq bilan tölğazilib şibbalanişi natijasida vujudga kelgan, 9 m li tagkursi ustiga qurilgan tepasi oçiq törtburçak (38x27 m2) hovli köri n i şidagi noyob bino bölgan. Qazişmalar natijasida hovli sahnining qalin qatlamlaridan organik qoldiqlar, Qovunçi II madaniyati (q. Qovunçi madaniyati)ta xos sopol buyumlar, yorğuçoklar va b., şuningdek, turkaşlarning 8-a.ga oid tangasi ham topilgan. Arab xalifaligi istilosidan söng bino bir qança vaqt zarduştiylarning dafn etiş joyi bölib xizmat qilgan, söngra xarobaga aylangan. Keyinçalik (10— 11a.lar) xaroba atrofida hayot tiklanib kiçik qişloq vujudga kelgan. Hozir Ç.O. atrofida zamonaviy imoratlar qad kötargan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЧИЛОНЗОР ОҚТЕПАСИ - Тошкент нинг жан.ғарбий қисмида жойлашган археологик ёдгорлик (4—8-а.лар; 10—11а.лар). Бўзсув анҳори бўйида. 1940 й. А.И. Тереножкин кайд этган; 1960 й. А.С.Шиллер ва Ю.Ф.Буряков, 1969—71 й.да Тошкент археология экспедицияси текширган. Ч.О. бал. 15 м ли тепалик бўлиб, атрофида умумий майд. 60x75 м2 келадиган қад. қишлоқ харобаси қолдиқлари жойлашган. Тепаликда олиб борилган қазишмалар натижасида ундаги иморатлар мажмуаси устмауст хом ғишт ва пахсадан қурилганлиги аникланган. Вазифасига кўра, мажусийлик билан боғлиқ бўлган, композицияси жиҳатдан бирбиридан фарқ қиладиган бинолар 3 даврга мансублиги аникланган. 1даврда (4-а.) бино пахса пойдеворни устига қурилган 4 минорали қасрдан иборат бўлган. Бино квадрати (13,5х 13 м2) ички томондан гумбазли узунчоқ 3 хонага ажратилган. 2даврда (5—6-а. лар) дастлабки иморат атрофига янгй хоналар ва ёрдамчи хўжалик хоналари қурилган, шинакли қўшимча қалъа девори билан мустаҳкамланган. 3давр (7—8-а.лар)да дастлабки иморат крлдиқлари тупроқ билан тўлғазилиб шиббаланиши натижасида вужудга келган, 9 м ли тагкурси устига қурилган тепаси очиқ тўртбурчак (38x27 м2) ҳовли кўри н и шидаги ноёб бино бўлган. Қазишмалар натижасида ҳовли саҳнининг қалин қатламларидан органик қолдиқлар, Қовунчи II маданияти (қ. Қовунчи маданияти)та хос сопол буюмлар, ёрғучоклар ва б., шунингдек, туркашларнинг 8-а.га оид тангаси ҳам топилган. Араб халифалиги истилосидан сўнг бино бир қанча вақт зардуштийларнинг дафн этиш жойи бўлиб хизмат қилган, сўнгра харобага айланган. Кейинчалик (10— 11а.лар) хароба атрофида ҳаёт тикланиб кичик қишлоқ вужудга келган. Ҳозир Ч.О. атрофида замонавий иморатлар қад кўтарган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.