Çinoz
Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 111-b. — ziyouz.com
Çinoz — Toşkent viloyati Çinoz tumanidagi şahar, tuman markazi. 1958 y. 8 mayda asos solingan. T.y. stansiyasi, avtomobil yöllar çorrahasi. Çirçiq daryosining öng sohilida, Toşkent ş.dan 50 km jan.da. Aholisi 35 ming kişi (2004). Şaharnint şim. şarqiy qismida qad. Çinoz xarobalari saklanib qolgan. Bu yerda dastlabki manzilgoh mil. boşlarida vujudga kelgan. 1ming yillik örtalariga kelib manzilgoh mudofaa devorlari bilan öralgan va markaziy qismida arki (bal. 8 m) bölgan şaharga aylangan. Köçmançi çorvador xalklar bilan aloqalari va Şarq mamlakatlariga boriladigan maşhur savdo yölida joylaşganligi Ç.ning tez sur'atlar bilan ösişiga sabab bölgan. Şahar 13-a. boşlarida möğullar istilosidan keyin xarobaga aylangan. Bu yerda ötkazilgan arxeologik qaziş paytida köplab xöjalik buyumlari, bezaklar va tangalar topilgan.
Ç. yonida şağalqum karyeri mavjud. Şaharda 2 qöşma korxona (şu jumladan, kalava ip, gazlama işlab çiqariladigan Özbekiston—Turkiya— Yaponiya «Töqimaçi LTD» qöşma korxonasi), kiçik korxonalar, paxta tozalaş, non zdlari, quriliş konstruksiyalari kti, noruda materiallar i.ç., uruğlik tayyorlaş korxonalari faoliyat körsatadi. Şuningdek, madaniy, savdo va maişiy xizmat körsatiş şoxobçalari, dehqon bozori mavjud. 10 dan ziyod umumiy ta'lim, musiqa maktablari, 2 ta örta maxsus bilim yurti, madaniyat uyi, markaziy kutubxona va uning tarmoqlari, madaniyat va istirohat boği, 2 kasalxona, poliklinika, dorixona va b. tibbiy muassasalar bor.
Ç.dan Toşkent—Nukus, Toşkent— Urganç avtomobil trassasi va t.y. ötgan. Şahardan Toşkentga avtobuslar qatnaydi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЧИНОЗ — Тошкент вилояти Чиноз туманидаги шаҳар, туман маркази. 1958 й. 8 майда асос солинган. Т.й. станцияси, автомобиль йўллар чорраҳаси. Чирчиқ дарёсининг ўнг соҳилида, Тошкент ш.дан 50 км жан.да. Аҳолиси 35 минг киши (2004). Шаҳарнинт шим. шарқий қисмида қад. Чиноз харобалари сакланиб қолган. Бу ерда дастлабки манзилгоҳ мил. бошларида вужудга келган. 1минг йиллик ўрталарига келиб манзилгоҳ мудофаа деворлари билан ўралган ва марказий қисмида арки (бал. 8 м) бўлган шаҳарга айланган. Кўчманчи чорвадор халклар билан алоқалари ва Шарқ мамлакатларига бориладиган машҳур савдо йўлида жойлашганлиги Ч.нинг тез суръатлар билан ўсишига сабаб бўлган. Шаҳар 13-а. бошларида мўғуллар истилосидан кейин харобага айланган. Бу ерда ўтказилган археологик қазиш пайтида кўплаб хўжалик буюмлари, безаклар ва тангалар топилган.
Ч. ёнида шағалқум карьери мавжуд. Шаҳарда 2 қўшма корхона (шу жумладан, калава ип, газлама ишлаб чиқариладиган Ўзбекистон—Туркия— Япония «Тўқимачи ЛТД» қўшма корхонаси), кичик корхоналар, пахта тозалаш, нон здлари, қурилиш конструкциялари кти, норуда материаллар и.ч., уруғлик тайёрлаш корхоналари фаолият кўрсатади. Шунингдек, маданий, савдо ва маиший хизмат кўрсатиш шохобчалари, деҳқон бозори мавжуд. 10 дан зиёд умумий таълим, мусиқа мактаблари, 2 та ўрта махсус билим юрти, маданият уйи, марказий кутубхона ва унинг тармоқлари, маданият ва истироҳат боғи, 2 касалхона, поликлиника, дорихона ва б. тиббий муассасалар бор.
Ч.дан Тошкент—Нукус, Тошкент— Урганч автомобиль трассаси ва т.й. ўтган. Шаҳардан Тошкентга автобуслар қатнайди.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.