Çinoz
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Çinoz — Özbekiston Respublikasi Toşkent viloyatidagi şahar, Çinoz tumanining ma'muriy markazi.
Tarixi
13Şaharning şimoli-şarqiy qismida qadimiy Çinoz xarobalari saqlanib qolgan. Özbekça Vikipediyaga köra, bu yerda dastlabki manzilgoh milodiy davr boşlarida vujudga kelgan, 1-ming yillik örtalariga kelib mudofaa devorlari bilan öralgan va markaziy qismida balandligi 8 m bölgan arki bor şaharga aylangan. Köçmançi çorvador xalqlar bilan aloqalar va Şarq mamlakatlariga boradigan savdo yölida joylaşuvi şaharning tez ösişiga sabab bölgan. Şahar 13-asr boşlarida möğullar istilosidan keyin xarobaga aylangan. Arxeologik qazişlarda köplab xöjalik buyumlari, bezaklar va tangalar topilgan.
Rus tilidagi Vikipediyada bu şahar örta asrlarda Çinançikat (Çinaçkat) nomi bilan tilga olinadi. Unga köra, mustahkamlangan şahar 6–7-asrlarda paydo bölgan, gullagan davri 11–12-asrlarga töğri kelgan va u 40 gektar maydonni egallagan. Şahar Sirdaryodan ötişdan oldin karvonlar töxtaydigan joy, savdo almaşinuvi va hunarmandçilik markazi bölgan, bu yerda harbiy garnizonlar joylaşgan. 1960-yillarda Çinozdan 9–11-asrlarga oid, umumiy oğirligi 12,5 kg bölgan kumuş tangalar xazinasi topilib, Özbekiston FA Davlat tarix muzeyiga keltirilgan. Qoraxoniylar davrida bu yerda qisqa muddat dirhamlar zarb etilgan, ularda zarbxona nomi Çinançikat şaklida berilgan.
Yangi Çinoz posyolkasiga 1866-yil 4-aprelda Turkiston viloyati harbiy gubernatori vazifasini bajaruvçi general-mayor Romanovskiy asos solgan: eski istehkomdagi noqulayliklar, suv yetişmasligi va botqoqlik sababli istehkom Sirdaryoning öng qirğoğiga, Çirçiq daryosi quyiliş joyiga köçirilgan.
Şahar maqomi va asos solingan sana haqida manbalar bir-biriga mos kelmaydi: özbekça Vikipediya 1958-yil 8-mayda asos solingan deydi, rus tilidagi Vikipediya esa şahar maqomi 1972-yildan berilganini yozadi.
Geografiyasi
13Özbekça Vikipediyaga köra, Çinoz Çirçiq daryosining öng sohilida, Toşkent şahridan 50 km janubda joylaşgan. Rus tilidagi Vikipediya şahar Çirçiq va Sirdaryo qöşiliş joyida joylaşganini, temir yöl stansiyasi Toşkentdan 63 km janubi-ğarbda ekanini yozadi. Dengiz sathidan balandligi 269 m (ingliz tilidagi Vikipediya). Şahar orqali Toşkent—Nukus, Toşkent—Urganç avtomobil yöllari va temir yöl ötadi; Toşkentga avtobuslar qatnaydi. Rus tilidagi manbada M-39 Toşkent—Termiz magistral yöli tilga olingan. Şahar yonida şağalqum karyeri bor.
Aholisi
13Aholi soni haqida ma'lumotlar turliça: özbekça Vikipediyada 35 ming kişi (2004), ingliz tilidagi Vikipediyada 23 700 kişi (2016) körsatilgan. Rus tilidagi manbaga köra, aholining asosiy qismini özbeklar taşkil etadi.
Iqtisodiyoti
13Şaharda 2 ta qöşma korxona, jumladan kalava ip va gazlama işlab çiqaradigan Özbekiston—Turkiya—Yaponiya «Töqimaçi LTD» korxonasi, kiçik korxonalar, paxta tozalaş va non zavodlari, quriliş konstruksiyalari, noruda manbalar işlab çiqariş hamda uruğlik tayyorlaş korxonalari faoliyat körsatadi. Dehqon bozori va savdo, maişiy xizmat şaxobçalari mavjud.
Madaniyati va diqqatga sazovor joylari
13Şaharda 10 dan ziyod umumiy ta'lim va musiqa maktablari, 2 ta örta maxsus bilim yurti, madaniyat uyi, markaziy kutubxona va uning tarmoqlari, madaniyat va istirohat boği, 2 ta kasalxona, poliklinika va dorixonalar bor. Diqqatga sazovor joy — qadimiy Çinoz xarobalari.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Çinoz // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/2404 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAÇinoz. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/2404
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/2404
Manbalar
1 ta manba- 1https://www.wikidata.org/wiki/Q770553wikidata.org · 1 ta fakt manbasi
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.