Çirçiq
Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 118-b. — ziyouz.com
Çirçiq - Toşkent viloyatidagi şahar. Çirçiqdaryosining öng sohilida, Qorjontovning yon bağrida, 730 m balandlikda, Toşkentdan 30 km şim.şarqda joylaşgan. Toşkent Çorvoq t.y. dagi stansiya va avtomobil yöllari çorrahasi. Aholisi 140,1 ming kişi (2004). Ç. 1932 y.da daryo böyidagi Qirğizquloq, Qipçoq, Niyozbek qişloqlari örnida yirik elektrkimyo kti qurilişi munosabati bilan vujudga kelgan. Yangi sanoat korxonalari qurilişi bilan aholi soni ham tez ösdi (1939 y. — 15 ming kişi, 1959 y. — 65 ming kişi, 1970 y. — 107,4 ming kişi). 30 — 40-y. larda Industrial texnikumi binosi, 50-y.larda elektrkimyo korxonasining Madaniyat saroyi va b. jamoat binolari qurildi. 1966—67 y.lardan köp qavatli yirik panelli binolar qad kötardi. 2-jahon uruşida halok bölgan çirçiqliklar xotirasiga örnatilgan yodgorlik, madaniyat va istirohat boğlari, xiyobonlar, maktablar, poliklinika, kasalxona va b. bunyod etildi. Şahar yonida aholining dam oliş joylari mavjud. Şaharda «Çirçiqqişloqmaş», «Transformator», «Özbekkimyomaş», «Elektrkimyosanoat» (mineral öğitlar), qattiq qotişmalar va ötga çidamli metallar kti kabi korxonalar işlab turibdi. 26 ta qöşma korxona (şu jumladan, «Kibo», «Çirkom», «Uzmetalltexnolodji», «Bursel—Taşkent—Tekstil»), 850 dan ziyod kiçik korxona faoliyat körsatadi. Quriliş materiallari, temirbeton konstruksiyalari işlab çiqariladi. Ğişt, asfaltbeton zdlari, göşt, non ktlari, poyabzal va tikuvçilik fkalari mavjud.
Çirçiq oliy tank komandirmuhandislik bilim yurti, 25 umumiy ta'lim maktabi, 7 örta maxsus bilim yurti, 12 kutubxona, 3 madaniyat muassasasi, muzey, madaniyat va istirohat boği bor. Kasalxona (500 örin), poliklinika, dorixonalar va b. tibbiy muassasalar işlab turibdi. Ç.dan Toşkent ş.ga avtobuslar qatnaydi. «Çirçiq tongi» gaz. (1932 y.dan naşr etiladi, adadi 760), «Çirçiq» (1932 y.dan naşr etiladi, adadi 800) gaz.lari çiqariladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЧИРЧИҚ - Тошкент вилоятидаги шаҳар. Чирчиқдарёсининг ўнг соҳилида, Қоржонтовнинг ён бағрида, 730 м баландликда, Тошкентдан 30 км шим.шарқда жойлашган. Тошкент Чорвоқ т.й. даги станция ва автомобиль йўллари чорраҳаси. Аҳолиси 140,1 минг киши (2004). Ч. 1932 й.да дарё бўйидаги Қирғизқулоқ, Қипчоқ, Ниёзбек қишлоқлари ўрнида йирик электркимё кти қурилиши муносабати билан вужудга келган. Янги саноат корхоналари қурилиши билан аҳоли сони ҳам тез ўсди (1939 й. — 15 минг киши, 1959 й. — 65 минг киши, 1970 й. — 107,4 минг киши). 30 — 40-й. ларда Индустриал техникуми биноси, 50-й.ларда электркимё корхонасининг Маданият саройи ва б. жамоат бинолари қурилди. 1966—67 й.лардан кўп қаватли йирик панелли бинолар қад кўтарди. 2-жаҳон урушида ҳалок бўлган чирчиқликлар хотирасига ўрнатилган ёдгорлик, маданият ва истироҳат боғлари, хиёбонлар, мактаблар, поликлиника, касалхона ва б. бунёд этилди. Шаҳар ёнида аҳолининг дам олиш жойлари мавжуд. Шаҳарда «Чирчиққишлоқмаш», «Трансформатор», «Ўзбеккимёмаш», «Электркимёсаноат» (минерал ўғитлар), қаттиқ қотишмалар ва ўтга чидамли металлар кти каби корхоналар ишлаб турибди. 26 та қўшма корхона (шу жумладан, «Кибо», «Чирком», «Узметаллтехнолоджи», «Бурсель—Ташкент—Текстиль»), 850 дан зиёд кичик корхона фаолият кўрсатади. Қурилиш материаллари, темирбетон конструкциялари ишлаб чиқарилади. Ғишт, асфальтбетон здлари, гўшт, нон ктлари, пойабзал ва тикувчилик фкалари мавжуд.
Чирчиқ олий танк командирмуҳандислик билим юрти, 25 умумий таълим мактаби, 7 ўрта махсус билим юрти, 12 кутубхона, 3 маданият муассасаси, музей, маданият ва истироҳат боғи бор. Касалхона (500 ўрин), поликлиника, дорихоналар ва б. тиббий муассасалар ишлаб турибди. Ч.дан Тошкент ш.га автобуслар қатнайди. «Чирчиқ тонги» газ. (1932 й.дан нашр этилади, адади 760), «Чирчиқ» (1932 й.дан нашр этилади, адади 800) газ.лари чиқарилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.