Çiziqli geometriya
Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 83-b. — ziyouz.com
Matn sifati past bölişi mumkin. Bu maqola PDF'dagi buzuq belgilar bilan olingan (işonç 85%): ayrim söz va raqamlar xato bölişi mumkin — iqtibos keltirişdan oldin asl matn bilan solişting.
Çiziqli geometriya - fazoning asosiy elementi sifatida töğri çiziq qaraluvçi geometriya bölimi. Fazoda z öqiga parallel bölmagan töğri çiziklar x=az+p, y=bz+q tenglamalardagi törtta a, b, r, q sonlarni töğri çiziqning koordinatalari deb qaraş mumkin. Agar bu koordinatalar bir, ikki va uç parametrning funksiyalari bölsa, u holda bu töğri çiziklar töplami moye hodda töğri çizikli sirtlar, kongruensiyalar va töğri çiziklar kompleksini hosil qiladi va bu obyektlar Ç. g.da örganiladi. ÇIZIQLI YOZUV 1) Krit o.ining eng qad. yozuvlari tizimi; A va B turlari farqlanadi. Ç.yo.ning B turi (kritmiken böğin yozuvi)da bitilgan matnlar yunon tili lahjalaridan birini namoyon qiladi. Mil. av. 15— 14-a.larga mansub uşbu matnlar 19-a. oxirlarida Krit o.ida, mil. av. 13-a. ga mansub matnlar esa 1939 y.da Peloponnesning jan. qismida topilgan. Bu yozuvdagi matnlar birinçi marta ingliz olimi A. Evans tomonidan 1909 y.da e'lon qilingan. Ç.yo.ni öqişga ingliz olimlari M. Ventris va J. Çedviklar muvaffaq bölişgan (1953). Ba'zi olimlarning fikriça, kritmiken yozuvining ayrim unlilarga yoki undoş va unlidan iborat tovuş guruxdariga muvofiq keladigan belgilari keyinçalik yunon tiliga özlaştirilgan va moslaştirilgan. Böğinli kipr yozuvi ham şu yozuv asosida paydo bölgan. Ç.yo.ning A turi hali öqilmagan va uning xindevropa tillari (xalklari)ga aloqadorligi isbotlanmagan; 2) imoişora tili belgilari, «buyum yozuvi» va qisman piktografik yozuvdan keyingi yozuv turlari [ideografik — iyeroglifik, sillabik (böğinli), fonografik (harftovuş) yozuvlar]ning umumiy nomi (yana q. Yozuv).
Q.: Yozuv
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЧИЗИҚЛИ ГЕОМЕТРИЯ - фазонинг асосий элементи сифатида тўғри чизиқ қаралувчи геометрия бўлими. Фазода z ўқига параллел бўлмаган тўғри чизиклар x=az+p, y=bz+q тенгламалардаги тўртта a, b, р, q сонларни тўғри чизиқнинг координаталари деб қараш мумкин. Агар бу координаталар бир, икки ва уч параметрнинг функциялари бўлса, у ҳолда бу тўғри чизиклар тўплами мое ҳодда тўғри чизикли сиртлар, конгруэнциялар ва тўғри чизиклар комплексини ҳосил қилади ва бу объектлар Ч. г.да ўрганилади. ЧИЗИҚЛИ ЁЗУВ 1) Крит о.ининг энг қад. ёзувлари тизими; А ва Б турлари фарқланади. Ч.ё.нинг Б тури (критмикен бўғин ёзуви)да битилган матнлар юнон тили лаҳжаларидан бирини намоён қилади. Мил. ав. 15— 14-а.ларга мансуб ушбу матнлар 19-а. охирларида Крит о.ида, мил. ав. 13-а. га мансуб матнлар эса 1939 й.да Пелопоннеснинг жан. қисмида топилган. Бу ёзувдаги матнлар биринчи марта инглиз олими А. Эванс томонидан 1909 й.да эълон қилинган. Ч.ё.ни ўқишга инглиз олимлари М. Вентрис ва Ж. Чедвиклар муваффақ бўлишган (1953). Баъзи олимларнинг фикрича, критмикен ёзувининг айрим унлиларга ёки ундош ва унлидан иборат товуш гурухдарига мувофиқ келадиган белгилари кейинчалик юнон тилига ўзлаштирилган ва мослаштирилган. Бўғинли кипр ёзуви ҳам шу ёзув асосида пайдо бўлган. Ч.ё.нинг А тури ҳали ўқилмаган ва унинг хиндевропа тиллари (халклари)га алоқадорлиги исботланмаган; 2) имоишора тили белгилари, «буюм ёзуви» ва қисман пиктографик ёзувдан кейинги ёзув турлари [идеографик — иероглифик, силлабик (бўғинли), фонографик (ҳарфтовуш) ёзувлар]нинг умумий номи (яна қ. Ёзув).
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.