Asosiy mazmunga ötiş
Qidiriş…Ctrl K

    Şrift ölçami

    Çodak oltin koni

    Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 130–131-b. — ziyouz.com

    Çodak oltin koni - Namangan viloyati Pop tumanidagi kon. Ruda maydoni, asosan, Pirmirob va Guzoqsoyda, şuningdek, bir qança mayda oltinkumuşli namoyonlarni qamrab olgan. Qurama toğ tizmalarining jan. yon bağrida, Qöqon ş.dan 65 km, Namangandan 73 km masofada Çodak daryosi vodiysining örta qismida joylaşgan. Kon 1953 y.da oçilgan. Oltin rudalari kvarsoltinli sanoat turiga mansub, kumuş keng tarqalgan. Maydon Yer pöstining yirik UgomQumbel va Şim. Farğona siniklari tutaşgan, yuqori paleozoy vulkanizmi jarayonlari keng rivojlangan (60% dan köproq maydonni egallaydi) hududda joylaşgan. Maydon tuzilişini bir neça omillar — turli yönalişlarda rivojlangan yirik siniqlar (Anjur, Çelpaksoy, Jölasoy, Çodakboşi, Pirmirob, Guzoqsoy, OqbulokgQoraqöton va h.k.) va ularning şoxobçalari murakkablaştirgan Öriklik qubba kötarilmasi, Çodak siniqoldi çökmasi hamda uşbu strukturalarga Quyundi (C3—P,) porfirli granitoid intruziyasining joylaşuvi (30% dan ziyodroq maydonni egallagan) belgilaydi. Ruda tanalarining joylaşuvi, asosan, fanitoidlar ta'sirida skarnlaşgan, berezitlaşgan jinslar, argillizitlar, kvarsadulyar metasomatitlar orasida turli siniqlar bilan belgilangan bölib, ular plitasimon, murakkab tomir va tomirsimon, linza va ustunsimon şakllarda uçraydi. Ruda tanalarining uz. 1000 m gaça, qalinligi 10 m gaça, bir neça yuz m çuqurlikkaça tarqalgan. Oltinning miqdori 30—40 g/t (örtaça 5—6 g/t), kumuşniki 2200 g/t gaça (örtaça 30—80 g/t) yetadi. Asosiy rudali minerallari: pirit, arsenopirit, xalkopirit, kleofan, galenit, tennantit. Sfalerit, magnetit, gematit, pirargillit, freybergit, polibazit, galenit, allargentum va b. ham uçraydi. Ai ningasosiy qismi — elektrum şaklida, bir neça (6 tagaça) generatsiyasi mavjud; kyustelit ham uçraydi. Rudani yer osti usulida kazib oliş qulay. Oltin ajratib olişning eng oson usuli — töğridantöğri sianlaştirişdir.

    Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

    ЧОДАК ОЛТИН КОНИ - Наманган вилояти Поп туманидаги кон. Руда майдони, асосан, Пирмироб ва Гузоқсойда, шунингдек, бир қанча майда олтинкумушли намоёнларни қамраб олган. Қурама тоғ тизмаларининг жан. ён бағрида, Қўқон ш.дан 65 км, Намангандан 73 км масофада Чодак дарёси водийсининг ўрта қисмида жойлашган. Кон 1953 й.да очилган. Олтин рудалари кварцолтинли саноат турига мансуб, кумуш кенг тарқалган. Майдон Ер пўстининг йирик УгомҚумбел ва Шим. Фарғона синиклари туташган, юқори палеозой вулканизми жараёнлари кенг ривожланган (60% дан кўпроқ майдонни эгаллайди) ҳудудда жойлашган. Майдон тузилишини бир неча омиллар — турли йўналишларда ривожланган йирик синиқлар (Анжур, Челпаксой, Жўласой, Чодакбоши, Пирмироб, Гузоқсой, ОқбулокгҚорақўтон ва ҳ.к.) ва уларнинг шохобчалари мураккаблаштирган Ўриклик қубба кўтарилмаси, Чодак синиқолди чўкмаси ҳамда ушбу структураларга Қуюнди (С3—Р,) порфирли гранитоид интрузиясининг жойлашуви (30% дан зиёдроқ майдонни эгаллаган) белгилайди. Руда таналарининг жойлашуви, асосан, фанитоидлар таъсирида скарнлашган, березитлашган жинслар, аргиллизитлар, кварцадуляр метасоматитлар орасида турли синиқлар билан белгиланган бўлиб, улар плитасимон, мураккаб томир ва томирсимон, линза ва устунсимон шаклларда учрайди. Руда таналарининг уз. 1000 м гача, қалинлиги 10 м гача, бир неча юз м чуқурликкача тарқалган. Олтиннинг миқдори 30—40 г/т (ўртача 5—6 г/т), кумушники 2200 г/т гача (ўртача 30—80 г/т) етади. Асосий рудали минераллари: пирит, арсенопирит, халькопирит, клеофан, галенит, теннантит. Сфалерит, магнетит, гематит, пираргиллит, фрейбергит, полибазит, галенит, алларгентум ва б. ҳам учрайди. Аи нингасосий қисми — электрум шаклида, бир неча (6 тагача) генерацияси мавжуд; кюстелит ҳам учрайди. Рудани ер ости усулида казиб олиш қулай. Олтин ажратиб олишнинг энг осон усули — тўғридантўғри цианлаштиришдир.

    Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.