Çokar
Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 136–137-b. — ziyouz.com
Çokar — ilk örta asrlar (4—8-a. lar) da qişloqning yirik mulkdor— dehqonlarning istehkomli qörğonlari va mulklarini qöriklaş va ularni taşqi hujumlardan muhofaza etiş uçun tuzilgan yollanma qurolli otryad (guruh)Ç.lar guruhi 30—40, 50—100 va undan ortiq harbiy navkarlardan iborat bölgan. Ular qiliç, qalqon, nayza hamda kamon va sadoq töla öklar bilan qurollangan. Çlar dehqon körğonlariga yaqin yoki şaxar girdida bino qilingan istehkomlarda yaşaganlar. Bunday istehkomlar Çokardiza deb yuritilgan. Toşkentning Çaqar va Samarqandning Çokardiza kabi mahallalari ilk örta asrlarda Ç.lar joylaştirilgan qarorgoxlarning örni bölgan. Ç.lar baquvvat va abjir hamda öz valinema'tiga sadoqatli öspirinlardan tanlab olingan. Bunday sadoqetli va jangovar Ç.lar bilan dehqonlar yovgarçilik paytlarida duşmanga qarşi qarbiy yurişlarda qatnaşar, osoyiştalik zamonda esa ularga suyanib qişloqning ziroatkoq ahrlisi ustidan öz xukmronligini örnatişga harakat qilgan.
Ad.: Muhammadjonov A., Özbekiston tarixi (IV asrdan XVI asr boşlarigaça), T., 2004.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЧОКАР — илк ўрта асрлар (4—8-а. лар) да қишлоқнинг йирик мулкдор— деҳқонларнинг истеҳкомли қўрғонлари ва мулкларини қўриклаш ва уларни ташқи ҳужумлардан муҳофаза этиш учун тузилган ёлланма қуролли отряд (гуруҳ)Ч.лар гуруҳи 30—40, 50—100 ва ундан ортиқ ҳарбий навкарлардан иборат бўлган. Улар қилич, қалқон, найза ҳамда камон ва садоқ тўла ўклар билан қуролланган. Члар деҳқон кўрғонларига яқин ёки шахар гирдида бино қилинган истеҳкомларда яшаганлар. Бундай истеҳкомлар Чокардиза деб юритилган. Тошкентнинг Чақар ва Самарқанднинг Чокардиза каби маҳаллалари илк ўрта асрларда Ч.лар жойлаштирилган қароргохларнинг ўрни бўлган. Ч.лар бақувват ва абжир ҳамда ўз валинемаътига садоқатли ўспиринлардан танлаб олинган. Бундай садоқэтли ва жанговар Ч.лар билан деҳқонлар ёвгарчилик пайтларида душманга қарши қарбий юришларда қатнашар, осойишталик замонда эса уларга суяниб қишлоқнинг зироаткоқ аҳрлиси устидан ўз хукмронлигини ўрнатишга ҳаракат қилган.
Ад.: Муҳаммаджонов А., Ўзбекистон тарихи (IV асрдан XVI аср бошларигача), Т., 2004.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.