Çopiq
Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 138–139-b. — ziyouz.com
Çopiq ÇOPIQ, çopiq qiliş — agrotexnika tadbirlaridan biri, ekinning qator orasi va ildiz atrofini 8—12 sm çukurlikda yuza yumşatiş bilan birgalikda ösimlik tupi atrofiga tuproq uyiş; Ç.ning asosiy vazifasi — ekin qator oralaridagi begona ötlarni yöqotiş, ildizning rivojlanişi uçun tuproqni yumşatib, qulay namlik va tuproq şaroitini yaratiş. Ç. natijasida puşta va egatlarda hosil bölgan ortiqça namlik yöqolib, tuproqqa havo ötişi yaxşilanadi, tuproq yaxşi qiziydi, ildizlar yaxşi rivojlanadi, suğorilganda ildizlar suvdan yaxşi bahra oladi. Qulay muddatlarda ötkazilgan Ç. dalani begona ötlardan tozalaydi. Ç.dan oldin qoida tarzida ekinlar suğoriladi va 2—3 kundan keyin yer yetilişi bilan Ç. ötkaziladi. Keçikib ötkazilgan Ç.da esa tuproq qotib, sifatsiz işlanadi, ösimlik ildizlari kesilib, tuplari yulinib ketadi, tuproq nami behuda sarflanadi. Makkajöxori, tarvuz, qovun, bodring, pomidor, baqiajon va b. ekinlar hosildorligini oşirişda Ç.ning ahamiyati katta, çunki bu ösimliklar Ç.dan keyin yangi ildizlar çiqarib avj olib ösadi. Ç.ning samaradorligi, asosan, uni ötkaziş muddati va sifatiga boglik (yana q. Kultivatsiya).
Q.: Kultivatsiya
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЧОПИҚ, чопиқ қилиш — агротехника тадбирларидан бири, экиннинг қатор ораси ва илдиз атрофини 8—12 см чукурликда юза юмшатиш билан биргаликда ўсимлик тупи атрофига тупроқ уйиш; Ч.нинг асосий вазифаси — экин қатор ораларидаги бегона ўтларни йўқотиш, илдизнинг ривожланиши учун тупроқни юмшатиб, қулай намлик ва тупроқ шароитини яратиш. Ч. натижасида пушта ва эгатларда ҳосил бўлган ортиқча намлик йўқолиб, тупроққа ҳаво ўтиши яхшиланади, тупроқ яхши қизийди, илдизлар яхши ривожланади, суғорилганда илдизлар сувдан яхши баҳра олади. Қулай муддатларда ўтказилган Ч. далани бегона ўтлардан тозалайди. Ч.дан олдин қоида тарзида экинлар суғорилади ва 2—3 кундан кейин ер етилиши билан Ч. ўтказилади. Кечикиб ўтказилган Ч.да эса тупроқ қотиб, сифатсиз ишланади, ўсимлик илдизлари кесилиб, туплари юлиниб кетади, тупроқ нами беҳуда сарфланади. Маккажўхори, тарвуз, қовун, бодринг, помидор, бақиажон ва б. экинлар ҳосилдорлигини оширишда Ч.нинг аҳамияти катта, чунки бу ўсимликлар Ч.дан кейин янги илдизлар чиқариб авж олиб ўсади. Ч.нинг самарадорлиги, асосан, уни ўтказиш муддати ва сифатига боглик (яна қ. Культивация).
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.