Darbon
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 86–87-b. — ziyouz.com
Darbon (fors— darvozabon, eşik soqçisi) — 1) örta asrlarda Örta Osiyoda eşik yoki darvoza sokçisi, darvozabon. Qörğon, qal'a yoki şahar darvozalari belgilangan vaqtda D.lar tomonidan oçilgan yoki yopilgan. D.lar darvozadan kiruvçi yoxud çiquvçilarni nazorat qilgan. Darvoza oldida kişilar, otaravalar töplanib qolişining oldini olgan. 2) Buxoro amirligida saroy xizmatçisi; Buxoro hayotini zimdan kuzatib, poytaxt xavfsizligini ta'minlab turuvçi harbiy qism va tegişli qurol-yaroğlar mutasaddisi (boşqaruvçisi). D. ixtiyorida zindon yoki Arkda qamalgan mahbuslar ham bölgan; amirlik uçun xavfli hisoblangan jinoyatçilarni söroq qilgan. D. töpçiboşi yoki «töpçi boşiyi Arki oliy» ham deb atalib, quşbegi b-n ikkalasi har qanday vaziyatda ham Arkni tark etmasliklari lozim bölgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ДАРБОН (форс— дарвозабон, эшик соқчиси) — 1) ўрта асрларда Ўрта Осиёда эшик ёки дарвоза сокчиси, дарвозабон. Қўрғон, қалъа ёки шаҳар дарвозалари белгиланган вақтда Д.лар томонидан очилган ёки ёпилган. Д.лар дарвозадан кирувчи ёхуд чиқувчиларни назорат қилган. Дарвоза олдида кишилар, отаравалар тўпланиб қолишининг олдини олган. 2) Бухоро амирлигида сарой хизматчиси; Бухоро ҳаётини зимдан кузатиб, пойтахт хавфсизлигини таъминлаб турувчи ҳарбий қисм ва тегишли қурол-яроғлар мутасаддиси (бошқарувчиси). Д. ихтиёрида зиндон ёки Аркда қамалган маҳбуслар ҳам бўлган; амирлик учун хавфли ҳисобланган жиноятчиларни сўроқ қилган. Д. тўпчибоши ёки «тўпчи бошийи Арки олий» ҳам деб аталиб, қушбеги б-н иккаласи ҳар қандай вазиятда ҳам Аркни тарк этмасликлари лозим бўлган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.