Daromad soliği
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 104-b. — ziyouz.com
Daromad soliği — moliya yilida soliq solinadigan daromadga ega bölgan jismoniy şaxslar (fukarolar) ning soliq solinadigan jami daromadlaridan, yuridik şaxslar (taşkilotlar, xöjaliklar, korxonalar va b.)ning soliq solinadigan jami daromadi (foydasi) dan undiriladigan töğri, umumdavlat soliği. Buyuk Britaniyada 1842 y.dan, Yaponiyada 1887 y. dan, Germaniyada 1891 y.dan, AQŞda 1913 y.dan, Fransiyada 1914 y.dan joriy qilingan. Sobiq SSSRda 1922 y. 16 noyab.dagi Dekretga köra daromad-mulk soliği degan umumiy nom b-n joriy qilingan va 1924 y.dan D.s.ga aylantirilgan hamda 1991 y.gaça işçi va xizmatçilarning maoşidan tabakalaşgan şkala böyiça undirilgan (100 sömdan 8 söm 20 tiyin, 100 dan yuqori summadan 13% miqdorida). Özbekiston Respublikasida D.s. undiriş tartibi 1998 y. yanv.dan amalga kiritilgan Özbekiston Respublikasining Soliq kodeksiga muvofiq olib boriladi. Kodeksga köra yuridik şaxslarning solik solinadigan jami daromadi (foydasi)ga 26 foizlik stavka böyiça soliq solinadi (2001). Savdo va umumiy ovqatlaniş korxonalari daromad (foyda) soliği, qöşilgan qiymat soliği, ekologiya va b. soliqlar hamda yiğimlar örniga byudjetga yalpi daromad soliği tölaydilar (22—50% darajasida). Jismoniy şaxslarning jami yillik daromadlariga soliq soliş maqsadida eng kam iş haqining mikdori yil boşidan e'tiboran ortib boruvçi yakun tarzida (oşib boruvçi stavkalarda) hisoblanadi, eng kam iş haqining tört baravari mikdorigaça daromad summasining 13%, eng kam iş haqining sakkiz baravarigaça 23%, 8 baravari miqdoridan (+1 söm) va undan yuqori bölgan summadan 33% ni taşkil qiladi (1 avg. 2001). D.s. undirişda soliq tölovçilar uçun bir qator çegirmalar va imtiyozlar nazarda tutilgan (yana q. Soliqlar).
Rahmatjon Abdullayev.
Q.: Soliqlar
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ДАРОМАД СОЛИҒИ — молия йилида солиқ солинадиган даромадга эга бўлган жисмоний шахслар (фукаролар) нинг солиқ солинадиган жами даромадларидан, юридик шахслар (ташкилотлар, хўжаликлар, корхоналар ва б.)нинг солиқ солинадиган жами даромади (фойдаси) дан ундириладиган тўғри, умумдавлат солиғи. Буюк Британияда 1842 й.дан, Японияда 1887 й. дан, Германияда 1891 й.дан, АҚШда 1913 й.дан, Францияда 1914 й.дан жорий қилинган. Собиқ СССРда 1922 й. 16 нояб.даги Декретга кўра даромад-мулк солиғи деган умумий ном б-н жорий қилинган ва 1924 й.дан Д.с.га айлантирилган ҳамда 1991 й.гача ишчи ва хизматчиларнинг маошидан табакалашган шкала бўйича ундирилган (100 сўмдан 8 сўм 20 тийин, 100 дан юқори суммадан 13% миқдорида). Ўзбекистон Республикасида Д.с. ундириш тартиби 1998 й. янв.дан амалга киритилган Ўзбекистон Республикасининг Солиқ кодексига мувофиқ олиб борилади. Кодексга кўра юридик шахсларнинг солик солинадиган жами даромади (фойдаси)га 26 фоизлик ставка бўйича солиқ солинади (2001). Савдо ва умумий овқатланиш корхоналари даромад (фойда) солиғи, қўшилган қиймат солиғи, экология ва б. солиқлар ҳамда йиғимлар ўрнига бюджетга ялпи даромад солиғи тўлайдилар (22—50% даражасида). Жисмоний шахсларнинг жами йиллик даромадларига солиқ солиш мақсадида энг кам иш ҳақининг микдори йил бошидан эътиборан ортиб борувчи якун тарзида (ошиб борувчи ставкаларда) ҳисобланади, энг кам иш ҳақининг тўрт баравари микдоригача даромад суммасининг 13%, энг кам иш ҳақининг саккиз бараваригача 23%, 8 баравари миқдоридан (+1 сўм) ва ундан юқори бўлган суммадан 33% ни ташкил қилади (1 авг. 2001). Д.с. ундиришда солиқ тўловчилар учун бир қатор чегирмалар ва имтиёзлар назарда тутилган (яна қ. Солиқлар).
Раҳматжон Абдуллаев.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.