Darvozaqirliklar çaylasi
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 92-b. — ziyouz.com
Darvozaqirliklar çaylasi - Zarafşon daryosining quyi havzasida neolit davri (mil. av. 4-3-ming yillik)da yaşagan ovçi qabilalarining manzilgohi. Ö. Islomov tomonidan oçilgan (1961). Bir neça madaniy qatlamdan iborat. Çaylalardan birining burçaklaridan 4 kattagina çuqurça (ustunlar urni) topilgan. Çaylaning eşigi şarqqa — kölga qaragan, öçoqlar taşqaridagi maydonda bölgan. Çaylalar yengil işlangan bölib, 81 m2 maydonni egallagan, unda 30—35 kişidan iborat bir uruğ jamoasi joylaşgan. Topilgan har xil hayvon va quş suyaklari D.ç.da odamlar ov b-n şuğullanganini körsatadi. Kundalik hayotda toşdan yasalgan qurollar muhim rol öynagan. Çaqmoqtoşdan mikrolit piçoq, qirğiç, bigiz, yoğoç yöniş qurollari, uq-yoy uçlari, parmalaş qurollari, bolğa va toş boltalar, qimmatbaho toşlardan tumor va mun-çoqlar tayyorlangan. Darvozaqirliklarning sopol idişlari ança mustahkam, osti yassi, tuxumsimon şaklda bölib, sirtiga turli xil naqşlar solingan. D.ç. yodgorliklari ba'zi xususiyatlari b-n Xorazmdagi Kaltaminor madaniyatiga öxşab ketadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ДАРВОЗАҚИРЛИКЛАР ЧАЙЛАСИ - Зарафшон дарёсининг қуйи ҳавзасида неолит даври (мил. ав. 4-3-минг йиллик)да яшаган овчи қабилаларининг манзилгоҳи. Ў. Исломов томонидан очилган (1961). Бир неча маданий қатламдан иборат. Чайлалардан бирининг бурчакларидан 4 каттагина чуқурча (устунлар урни) топилган. Чайланинг эшиги шарққа — кўлга қараган, ўчоқлар ташқаридаги майдонда бўлган. Чайлалар енгил ишланган бўлиб, 81 м2 майдонни эгаллаган, унда 30—35 кишидан иборат бир уруғ жамоаси жойлашган. Топилган ҳар хил ҳайвон ва қуш суяклари Д.ч.да одамлар ов б-н шуғулланганини кўрсатади. Кундалик ҳаётда тошдан ясалган қуроллар муҳим роль ўйнаган. Чақмоқтошдан микролит пичоқ, қирғич, бигиз, ёғоч йўниш қуроллари, уқ-ёй учлари, пармалаш қуроллари, болға ва тош болталар, қимматбаҳо тошлардан тумор ва мун-чоқлар тайёрланган. Дарвозақирликларнинг сопол идишлари анча мустаҳкам, ости ясси, тухумсимон шаклда бўлиб, сиртига турли хил нақшлар солинган. Д.ч. ёдгорликлари баъзи хусусиятлари б-н Хоразмдаги Калтаминор маданиятига ўхшаб кетади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.