Davlat hokimiyati vakillik organlari
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 36–37-b. — ziyouz.com
Davlat hokimiyati vakillik organlari — fuqarolarning davlat va jamiyat işlarini boşqarişdagi iştirokining vakillik şakli. D.h.v.o. vakillik xususiyati ularning saylov yöli b-n taşkil etilişi, masalalar jamoa tomonidan erkin muhokama asosida hal qilinişidan, oşkoralikdan, davlat hokimiyati va boşqaruv organlari, ular saylaydigan, tasdiqlaydigan yoki tayinlaydigan mansabdor şaxslar vakillik organi oldida mas'ul bölişidan va hisob berib turişidan, qonuniylikdan, fuqarolarni davlat işlarini boşqariş işiga keng kölamda jalb etişidan, jamoatçilik fikrini doimo hisobga olişidan iborat. Özbekiston Respublikasida D.h.v.o. tarkibiga oliy vakillik organi — Oliy Majlis va mahalliy vakillik organlari — hokim boşçilik qiladigan viloyat, tuman va şahar xalq deputatlari Kengaşlari kiradi.
Oliy Majlis fuqarolar tomonidan hududiy saylov okruglari böyiça köp partiyali saylov asosida 5 y. muddatga saylanadigan 250 nafar deputatdan iborat. 18 yoşga yetgan fuqarolar Oliy Majlisga saylaş, 25 yoşga yetgan fuqarolar saylaniş huquqiga ega. Deputatlar öz saylovçilarining, deputatlikka nomzod qilib körsatgan tegişli siyosiy partiya yoki D.h.v.o.ning vakili hisoblanadi. Oliy Majlisning huquqiy maqomi ÖzR Konstitutsiyasi 5-bölim 18-bobida, Özbekiston Respublikasining Oliy Majlis töğrisidagi konstitutsiyaviy qonunida (1994 y 22 sent.) va Oliy Majlis reglamenta da belgilab berilgan.
Mahalliy vakillik organlariga deputatlar 5 y. muddatga 18 va undan yuqori yoşdagi fuqarolar tomonidan saylanadi, saylaniş huquqi 21 va undan yuqori yoş qilib belgilangan. Mahalliy davlat hokimiyati organlarining huquqiy maqomi hamda vakolatlari ÖzR Konstitutsiyasi 5-bölim 21-bobida hamda «Mahalliy davlat hokimiyati töğrisida»gi qonunda (1993 y. 2 sent.) belgilangan (yana q. Özbekiston Respublikasi Oliy majlisi).
Q.: Özbekiston Respublikasi Oliy Majlisi
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ДАВЛАТ ҲОКИМИЯТИ ВАКИЛЛИК ОРГАНЛАРИ — фуқароларнинг давлат ва жамият ишларини бошқаришдаги иштирокининг вакиллик шакли. Д.ҳ.в.о. вакиллик хусусияти уларнинг сайлов йўли б-н ташкил этилиши, масалалар жамоа томонидан эркин муҳокама асосида ҳал қилинишидан, ошкораликдан, давлат ҳокимияти ва бошқарув органлари, улар сайлайдиган, тасдиқлайдиган ёки тайинлайдиган мансабдор шахслар вакиллик органи олдида масъул бўлишидан ва ҳисоб бериб туришидан, қонунийликдан, фуқароларни давлат ишларини бошқариш ишига кенг кўламда жалб этишидан, жамоатчилик фикрини доимо ҳисобга олишидан иборат. Ўзбекистон Республикасида Д.ҳ.в.о. таркибига олий вакиллик органи — Олий Мажлис ва маҳаллий вакиллик органлари — ҳоким бошчилик қиладиган вилоят, туман ва шаҳар халқ депутатлари Кенгашлари киради.
Олий Мажлис фуқаролар томонидан ҳудудий сайлов округлари бўйича кўп партияли сайлов асосида 5 й. муддатга сайланадиган 250 нафар депутатдан иборат. 18 ёшга етган фуқаролар Олий Мажлисга сайлаш, 25 ёшга етган фуқаролар сайланиш ҳуқуқига эга. Депутатлар ўз сайловчиларининг, депутатликка номзод қилиб кўрсатган тегишли сиёсий партия ёки Д.ҳ.в.о.нинг вакили ҳисобланади. Олий Мажлиснинг ҳуқуқий мақоми ЎзР Конституцияси 5-бўлим 18-бобида, Ўзбекистон Республикасининг Олий Мажлис тўғрисидаги конституциявий қонунида (1994 й 22 сент.) ва Олий Мажлис регламента да белгилаб берилган.
Маҳаллий вакиллик органларига депутатлар 5 й. муддатга 18 ва ундан юқори ёшдаги фуқаролар томонидан сайланади, сайланиш ҳуқуқи 21 ва ундан юқори ёш қилиб белгиланган. Маҳаллий давлат ҳокимияти органларининг ҳуқуқий мақоми ҳамда ваколатлари ЎзР Конституцияси 5-бўлим 21-бобида ҳамда «Маҳаллий давлат ҳокимияти тўғрисида»ги қонунда (1993 й. 2 сент.) белгиланган (яна қ. Ўзбекистон Республикаси Олий мажлиси).
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.