Deboça
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 136-b. — ziyouz.com
Deboça (fors. — muqaddima, söz boşi) — 1) kitob jildlarining zarhal b-n bezatilgan dastlabki alohida sahifalari; 2) muqadsima, kiriş söz, boş söz. Asosan kulliyot, devon, doston va nasriy asarlarda, şuningdek, tazkira va bayozlarda uçraydi. D. asar muallifi yoki kotib tomonidan yoziladi va unda kitobning mazmuni, muallifning qisqaça tarjimai holi, maqsadi bayon qilinadi. Amir Xusrav Dexlaviy öz «Kulliyot»iga va Alişer Navoiy «Xazoyin ul-maoniy» asarining birinçi devoniga mukammal asar darajasida D. yozganlar. Hoz. ba'zi özbek adiblarining asarlari ham D. b-n boşlangan; 3) şohlarning debo (zarhal) matodan tikilgan ustki kiyimi; 4) musiqada — kiçik hajmdagi asar. Öquv va çolğu yöllari bor. Ayniqsa Farğona surnay D.lari maşhur. D.ning öquv yöllarini Hoji Abdulaziz qayta işlagan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ДЕБОЧА (форс. — муқаддима, сўз боши) — 1) китоб жилдларининг зарҳал б-н безатилган дастлабки алоҳида саҳифалари; 2) муқадцима, кириш сўз, бош сўз. Асосан куллиёт, девон, достон ва насрий асарларда, шунингдек, тазкира ва баёзларда учрайди. Д. асар муаллифи ёки котиб томонидан ёзилади ва унда китобнинг мазмуни, муаллифнинг қисқача таржимаи ҳоли, мақсади баён қилинади. Амир Хусрав Дехлавий ўз «Куллиёт»ига ва Алишер Навоий «Хазойин ул-маоний» асарининг биринчи девонига мукаммал асар даражасида Д. ёзганлар. Ҳоз. баъзи ўзбек адибларининг асарлари ҳам Д. б-н бошланган; 3) шоҳларнинг дебо (зарҳал) матодан тикилган устки кийими; 4) мусиқада — кичик ҳажмдаги асар. Ўқув ва чолғу йўллари бор. Айниқса Фарғона сурнай Д.лари машҳур. Д.нинг ўқув йўлларини Ҳожи Абдулазиз қайта ишлаган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.