Defektoskop
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 216-b. — ziyouz.com
Defektoskop (lot. defectus — kamçilik va ...skop) — metall va metallmas materiallardan qilingan buyumlardagi nuqsonlar (siniqlar, darzlar va b.) ni buyumlarga ziyon yetkazmasdan aniklaş uçun möljallangan qurilma. Magnitli, rentgen va gamma nurlarga, ultratovuş tölqinlariga, elektr induksiya hodisasiga asoslangan, kapillyar va b. turlari bor. Muqim (statsionar) qurilmalar, köçma asboblar, lab. asboblari tarzida işlab çiqariladi. Muqim D.da nuqsonlarni ham aniklab, ham qayd qiladigan va bir yöla baholab ketadigan qurilmalar böladi. Kuçma D. milli (strelkali) ixçam asbob, yoruğlik yoki tovuş signallari beradigan asbob va b. b-n ta'minlanadi. Lab.da işlatiladigan D. ança sezgir böladi, köpin-ça, ossillograf va raqamli indikator b-n ta'minlanadi. Ba'zi D.lar tez harakatlanayotgan buyumlardagi nuqsonlarni aniklay oladi yoki özi buyumga nisbatan harakatlanadi. Juda yuqori t-ragaça qizdirilgan buyumlardagi nuqsonlarni aniqlaş uçun möljallangan D.lar ham bor (q. Defektoskopiya).
Q.: Defektoskopiya
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ДЕФЕКТОСКОП (лот. defectus — камчилик ва ...скоп) — металл ва металлмас материаллардан қилинган буюмлардаги нуқсонлар (синиқлар, дарзлар ва б.) ни буюмларга зиён етказмасдан аниклаш учун мўлжалланган қурилма. Магнитли, рентген ва гамма нурларга, ультратовуш тўлқинларига, электр индукция ҳодисасига асосланган, капилляр ва б. турлари бор. Муқим (стационар) қурилмалар, кўчма асбоблар, лаб. асбоблари тарзида ишлаб чиқарилади. Муқим Д.да нуқсонларни ҳам аниклаб, ҳам қайд қиладиган ва бир йўла баҳолаб кетадиган қурилмалар бўлади. Кучма Д. милли (стрелкали) ихчам асбоб, ёруғлик ёки товуш сигналлари берадиган асбоб ва б. б-н таъминланади. Лаб.да ишлатиладиган Д. анча сезгир бўлади, кўпин-ча, осциллограф ва рақамли индикатор б-н таъминланади. Баъзи Д.лар тез ҳаракатланаётган буюмлардаги нуқсонларни аниклай олади ёки ўзи буюмга нисбатан ҳаракатланади. Жуда юқори т-рагача қиздирилган буюмлардаги нуқсонларни аниқлаш учун мўлжалланган Д.лар ҳам бор (қ. Дефектоскопия).
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.