Demping

Demping (ing. dumping — taşlaş, taşlama) — tovarlarni taşqi va içki bozorda sun'iy arzonlaştirilgan, örtaça çakana narxlardan, ba'zan tannarxdan past narxlarda sotiş; taşqi bozorni egallaş uçun raqobat kuraşi vositalaridan biri. Taşqi bozorda tovarlarning öz qiymatidan arzon sotilişidan birlaşmalar zarar köradi. Bu zarar içki bozorda sotilgan tovarlardan olingan yuqori foydadan mablağ ajratiş yoki davlat byudjetidan hamda soliklar hisobidan qoplanadi. D. davlat yoki kompaniya tomonidan kelgusida kutilayotgan zararlarni bartaraf etiş maqsadida ötkaziladi va bu yöl b-n zarur bölgan pul, valyuta mablağlari tezda töplanadi.

20-a. boşlarida, Yevropa davlatlarida D. ommaviy tus oldi. 1929—33 y.lardagi jahon iqtisodiy tangligi davrida, ayniqsa, keng yoyildi. 2-jahon uruşidan keyin D. siyosati AQŞ monopoliyalari tomonidan muntazam ötkazib turildi. D.ning ayrim mamlakatlar tomonidan qöllanilişi öz nav-batida boşqa mamlakatlarning unga qarşi çora körişiga olib keladi va mol kiritiş böyiça olinadigan boj summasini oşirişda öz ifodasini topadi. Jahon iktisodiy tajribasidan ma'lumki, köpgina davlatlarda D.ga qarşi qonunçilik, D.ga qarşi maxsus bojlar amal qiladi. Tariflar va savdo buyiça Boş kelişuv (hoz. Ja-hon savdo taşkiloti) 1967 y.da xalqaro dempingga qarşi kodeks kabul qildi. Unda D. holatini aniklaş va is-botlaş tartib-qoidalari, import mamlakat firmalari tomonidan D. natijasida şu turdagi tovarni işlab çiqaradigan eksport qiluvçi mamlakatlarga yetkazilgan zararni tölaş yöllari közda tutilgan.