Devor
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 148-b. — ziyouz.com
Devor — 1) bino, uyning tomini kötarib turuvçi yoki xonalarga ajratuvçi tik qismi. Bino va uylarda yuk tuşuvçi (ya'ni tomni kötarib turuvçi) D. va pardevor (ya'ni faqat xonalarni ajratib va tösib turuvçi)ga; içki va taşqi D.larga bölinadi. D. pişitilgan loydan (paxsa D.), pişiq ğişt va xom ğiştdan (ğiştin D.), toş, şlak-beton va temir-betondan (toş D.) qilinişi, pardevor yaxlit gips plitalardan ham kötarilişi mumkin. Ğiştin D. yarim, bir, bir yarim, ikki ğiştli qilib teriladi. D.ning qalin va yupqa, yiğma va yaxlit, terilgan va urilgan xillari böladi. Har qanday D. taşqari va içkaridan har xil usulda (somon suvoq, sement suvoq, alebastr, ganç suvoq va b.) suvab qöyiladi. D. közli (deraza va eşik örinlari taşlab ketilgan) va közsiz (yaxlit) böladi; 2) biror narsa (mas, oşqozon, dvigatel)ning atrofini örab olgan yoki bölimlarga ajratgan qismi (mas, oşqozon devori, silindr devori); 3) biror yerni (mas, hrvlini), hududni örab olgan yoki qismlarga ajratib turgan ğov, tösiq; paxsa, şox-şabba, taxta, temir-beton, ğiştdan qilinişi mumkin; 4) qal'a, qörğon va şaqar (hatto biror davlat) ni urab, duşman hujumidan mudofaa qiliş uçun quriladigan inşoot. Mas, 15-a.da Toşkent bir neça darvozali keng paxsa D. b-n öralgan. 19-a. örtalarida Toşkent beklarbegisi ta'mirlattirgan D.ning 12 darvozasi va 2 qofqasi (örtaça eşigi) bölgan. Mil. av. 4—3- a.larda Xitoyda mudofaa devori bunyod etilgan (q. Buyuk Xitoy devori).
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ДЕВОР — 1) бино, уйнинг томини кўтариб турувчи ёки хоналарга ажратувчи тик қисми. Бино ва уйларда юк тушувчи (яъни томни кўтариб турувчи) Д. ва пардевор (яъни фақат хоналарни ажратиб ва тўсиб турувчи)га; ички ва ташқи Д.ларга бўлинади. Д. пишитилган лойдан (пахса Д.), пишиқ ғишт ва хом ғиштдан (ғиштин Д.), тош, шлак-бетон ва темир-бетондан (тош Д.) қилиниши, пардевор яхлит гипс плиталардан ҳам кўтарилиши мумкин. Ғиштин Д. ярим, бир, бир ярим, икки ғиштли қилиб терилади. Д.нинг қалин ва юпқа, йиғма ва яхлит, терилган ва урилган хиллари бўлади. Ҳар қандай Д. ташқари ва ичкаридан ҳар хил усулда (сомон сувоқ, цемент сувоқ, алебастр, ганч сувоқ ва б.) суваб қўйилади. Д. кўзли (дераза ва эшик ўринлари ташлаб кетилган) ва кўзсиз (яхлит) бўлади; 2) бирор нарса (мас, ошқозон, двигатель)нинг атрофини ўраб олган ёки бўлимларга ажратган қисми (мас, ошқозон девори, цилиндр девори); 3) бирор ерни (мас, ҳрвлини), ҳудудни ўраб олган ёки қисмларга ажратиб турган ғов, тўсиқ; пахса, шох-шабба, тахта, темир-бетон, ғиштдан қилиниши мумкин; 4) қалъа, қўрғон ва шақар (ҳатто бирор давлат) ни ураб, душман ҳужумидан мудофаа қилиш учун қуриладиган иншоот. Мас, 15-а.да Тошкент бир неча дарвозали кенг пахса Д. б-н ўралган. 19-а. ўрталарида Тошкент бекларбегиси таъмирлаттирган Д.нинг 12 дарвозаси ва 2 қофқаси (ўртача эшиги) бўлган. Мил. ав. 4—3- а.ларда Хитойда мудофаа девори бунёд этилган (қ. Буюк Хитой девори).
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.