Dissidentlar
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 310-b. — ziyouz.com
Dissidentlar (yun. dissidentes -qöşilişmaganlar, qarşilar) — 1) davlat dini katolitsizm yoki protestantizm bölgan davlatlarda hukmron dinga e'tiqod qilmaydigan xristianlar. Kuçma ma'noda — özgaça fikr qiluvçilar. 2) 1950—80-y.larning örtalarida köpçilik sotsialistik mamlakatlarda mustabid tuzumga qarşi harakat qatnaşçilarining nomi. In-son va fuqaro huquq hamda erkinliklariga rioya qilinişi uçun, özgaça fikrlovçilar ta'qib etilişiga qarşi turli şakllarda çiqişlar qilişdi, sovet qöşinlarining Çexoslovakiyaga (1968) va Afğonistonga (1979) kiritilişiga qarşi norozilik bildirişdi. D. ma'murlar tomonidan qatağonlarga duçor etildi, köplari josuslik, davlatga xiyonat qiliş kabi soxta ayblar b-n ayblanib jazoga tortildi, majburlab ruhiy kasalliklar şifoxonalariga yotqizildi («jazolaş psixiatriyasi»), mamlakatdan surgun qilindi yoki muhojir bölib ketişga majbur böldi (V. I. Bukovskiy, P. G. Grigorenko, A. D. Saxarov, A. I. Soljenitsin va b.).
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ДИССИДЕНТЛАР (юн. dissidentes -қўшилишмаганлар, қаршилар) — 1) давлат дини католицизм ёки протестантизм бўлган давлатларда ҳукмрон динга эътиқод қилмайдиган христианлар. Кучма маънода — ўзгача фикр қилувчилар. 2) 1950—80-й.ларнинг ўрталарида кўпчилик социалистик мамлакатларда мустабид тузумга қарши ҳаракат қатнашчиларининг номи. Ин-сон ва фуқаро ҳуқуқ ҳамда эркинликларига риоя қилиниши учун, ўзгача фикрловчилар таъқиб этилишига қарши турли шаклларда чиқишлар қилишди, совет қўшинларининг Чехословакияга (1968) ва Афғонистонга (1979) киритилишига қарши норозилик билдиришди. Д. маъмурлар томонидан қатағонларга дучор этилди, кўплари жосуслик, давлатга хиёнат қилиш каби сохта айблар б-н айбланиб жазога тортилди, мажбурлаб руҳий касалликлар шифохоналарига ётқизилди («жазолаш психиатрияси»), мамлакатдан сургун қилинди ёки муҳожир бўлиб кетишга мажбур бўлди (В. И. Буковский, П. Г. Григоренко, А. Д. Сахаров, А. И. Солженицин ва б.).
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.