Duduqlaniş
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 397-b. — ziyouz.com
Duduqlaniş — tutilib gapiriş; nutq maromining buzilişi, harf va böğinlarni tutilib-tutilib yoki bir neça marta qaytarib talaffuz qiliş. Köproq bolalarda uçraydi. Tuğma irsiy omillar (alkogolizm, giyohvandlik), köpinça qörqiş, hayajonlaniş (kamdan-kam hollarda taklid qiliş), homiladorlik davridagi turli zararli illatlarning homila jismiga ta'siri, ba'zan gödaklikda endi nutq şakllanayotganda ruhiy kasalliklar b-n oğriş, boş miya şikastlari va b. kasalliklar sabab böladi. Ayrim hollarda duduq bolaning beixtiyor qöl, oyoqlari qimirlab, yuz muskullari uçib turadi. Duduqlar uyalganda, hayajonlanganda köproq tutilib qoladi. Öz vaq-tida töğri davo qilinmasa, bola maktabga borganida D. yanada kuçayadi, ayniqsa, ösmirlar D.dan uyalib, kam gapirişga, öz fikrlarini boş va qöl harakati b-n tuşuntirişga intilişadi. D. yoş ulğaygan sari kamayib boradi, ba'zan D. umrbod saqlanib qoladi (yana q. Logopediya).
Q.: Logopediya
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ДУДУҚЛАНИШ — тутилиб гапириш; нутқ маромининг бузилиши, ҳарф ва бўғинларни тутилиб-тутилиб ёки бир неча марта қайтариб талаффуз қилиш. Кўпроқ болаларда учрайди. Туғма ирсий омиллар (алкоголизм, гиёҳвандлик), кўпинча қўрқиш, ҳаяжонланиш (камдан-кам ҳолларда таклид қилиш), ҳомиладорлик давридаги турли зарарли иллатларнинг ҳомила жисмига таъсири, баъзан гўдакликда энди нутқ шаклланаётганда руҳий касалликлар б-н оғриш, бош мия шикастлари ва б. касалликлар сабаб бўлади. Айрим ҳолларда дудуқ боланинг беихтиёр қўл, оёқлари қимирлаб, юз мускуллари учиб туради. Дудуқлар уялганда, ҳаяжонланганда кўпроқ тутилиб қолади. Ўз вақ-тида тўғри даво қилинмаса, бола мактабга борганида Д. янада кучаяди, айниқса, ўсмирлар Д.дан уялиб, кам гапиришга, ўз фикрларини бош ва қўл ҳаракати б-н тушунтиришга интилишади. Д. ёш улғайган сари камайиб боради, баъзан Д. умрбод сақланиб қолади (яна қ. Логопедия).
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.