Dumbali qöylar
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 401-b. — ziyouz.com
Dumbali qöylar - göşti va yoği uçun boqiladigan dağal va yarim dağal junli dumbali köy zotlari. Çöl va çala çöl mintaqalarida boqişga moslaşgan, öt-xaşak tanlamaydi, uzoq masofalarga haydaşga çidamli. Asrlar davomida yaylov şaroitida boqilişi tufayli keskin ekologik şaroitlarga moslaşgan. Yirik D.q.dan hisori, saraja, edilbey qöylari maşhur. Qöçqorlarining tirik vazni 110— 130 (ba'zan 180) kg gaça, sovliqlari 60— 85 kg (ba'zan 130 kg) gaça boradi. Dumbasi qöyning semizlik darajasiga qarab 6—15 kg, ba'zi zotlar (hisori qöylari) bördoqilarida 45 kg gaça bölişi mumkin. Dumbasining şakliga qarab «döngalak quyruq», «tegirmon quyruq», «ayri quyruq», «ketmon quyruq», «solfi quyruq» deb yuritiladi. Bu zotlar yaxşi göşt beradi. D.q. söyilganda göşt çiqişi 53—60%, jun böyiça mahsuldorligi past — 2,0—2,2 kg jun beradi. Juni dağal va bir tekis bölmagani uçun dağal movut, gilam, kiygiz va b. mahsulotlar tayyorlanadi. D.q. sovliklaridan 120 kg gaça sut soğib oliş mumkin. Serpuştligi 105— 120%. Eron, Afğoniston, Arabiston ya.o. mamlakatlarida, Kavkaz, Rossiyaning janubi, Örta Osiyo, Qozoğistonda köproq boqiladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ДУМБАЛИ ҚЎЙЛАР - гўшти ва ёғи учун боқиладиган дағал ва ярим дағал жунли думбали кўй зотлари. Чўл ва чала чўл минтақаларида боқишга мослашган, ўт-хашак танламайди, узоқ масофаларга ҳайдашга чидамли. Асрлар давомида яйлов шароитида боқилиши туфайли кескин экологик шароитларга мослашган. Йирик Д.қ.дан ҳисори, саража, эдилбей қўйлари машҳур. Қўчқорларининг тирик вазни 110— 130 (баъзан 180) кг гача, совлиқлари 60— 85 кг (баъзан 130 кг) гача боради. Думбаси қўйнинг семизлик даражасига қараб 6—15 кг, баъзи зотлар (ҳисори қўйлари) бўрдоқиларида 45 кг гача бўлиши мумкин. Думбасининг шаклига қараб «дўнгалак қуйруқ», «тегирмон қуйруқ», «айри қуйруқ», «кетмон қуйруқ», «солфи қуйруқ» деб юритилади. Бу зотлар яхши гўшт беради. Д.қ. сўйилганда гўшт чиқиши 53—60%, жун бўйича маҳсулдорлиги паст — 2,0—2,2 кг жун беради. Жуни дағал ва бир текис бўлмагани учун дағал мовут, гилам, кийгиз ва б. маҳсулотлар тайёрланади. Д.қ. совликларидан 120 кг гача сут соғиб олиш мумкин. Серпуштлиги 105— 120%. Эрон, Афғонистон, Арабистон я.о. мамлакатларида, Кавказ, Россиянинг жануби, Ўрта Осиё, Қозоғистонда кўпроқ боқилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.