Duragay
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 410–411-b. — ziyouz.com
Duragay — irsiy belgilari b-n bir-biridan farq qiladigan organizmlarni jinsiy yoki vegetativ usulda özaro çatiştirib olingan nayel. Ösimlikşunoslikda tur içi va uzok, şakllar (turlararo, turkumlararo) D.lar uçraydi. Tur içi D.lari bir turga mansub ikki navni, tur xillarning individlarini çatiştiriş yöli b-n olinadi. Geografik uzoq D. (har xil genomli) bir turkumga oid ikki turni, ikki yoki undan ortik, turga mansub navlarni, bir oilaga mansub ikki turkumni çatiştirib olinadi. Hoz. davrda q.x. ekinlarining tezpişarligi, hosildorligini oşiriş, hosil sifatini yaxşilaşda birinçi bugin D.lardan foydalaniş keng yölga qöyilgan. Mak-kajöxori, kungaboqar, pomidor, qand lavlagi va b. uruğçiligida birinçi av-lod D. uruğlaridan foydalaniş yuqori samara beradi (q. Geterozis).
Özbekistonda D. ipak qurti seleksiyasida katta yutuklarga erişilgan. Çorvaçilikda xar xil tur, avlod yoki zotlarga mansub hayvonlarni özaro çatiştiriş natijasida olingan yangi nayel D. deyiladi.
Q.: Geterozis
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ДУРАГАЙ — ирсий белгилари б-н бир-биридан фарқ қиладиган организмларни жинсий ёки вегетатив усулда ўзаро чатиштириб олинган наел. Ўсимликшуносликда тур ичи ва узок, шакллар (турлараро, туркумлараро) Д.лар учрайди. Тур ичи Д.лари бир турга мансуб икки навни, тур хилларнинг индивидларини чатиштириш йўли б-н олинади. Географик узоқ Д. (ҳар хил геномли) бир туркумга оид икки турни, икки ёки ундан ортик, турга мансуб навларни, бир оилага мансуб икки туркумни чатиштириб олинади. Ҳоз. даврда қ.х. экинларининг тезпишарлиги, ҳосилдорлигини ошириш, ҳосил сифатини яхшилашда биринчи бугин Д.лардан фойдаланиш кенг йўлга қўйилган. Мак-кажўхори, кунгабоқар, помидор, қанд лавлаги ва б. уруғчилигида биринчи ав-лод Д. уруғларидан фойдаланиш юқори самара беради (қ. Гетерозис).
Ўзбекистонда Д. ипак қурти селекциясида катта ютукларга эришилган. Чорвачиликда хар хил тур, авлод ёки зотларга мансуб ҳайвонларни ўзаро чатиштириш натижасида олинган янги наел Д. дейилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.