Eçki

Eçki — quvuşşoxlilar oilasiga mansub juft tuyoqli kavş qaytaruvçi hayvon. E. turli iqlimşaroitga tez moslaşa olişi tufayli dunyoning köplab mamlakatlarida uçratiş mumkin. Xonaki E.lar yovvoyi bezoar va burama şoxli eçkilardan tarqalgan deb hisoblanadi. E. dastlab xonakilaştirilgan mahsuldor hayvonlar jumlasiga kiradi. Anov (Aşxobod yaqini)da topilgan qazilmalar E. Örta Osiyoda mil.dan bir neça ming yil avval boqilganini körsatadi. E., asosan, sut, göşt, jun, tivit, teri va boşqalar uçun boqiladi. Örtaça 9—10 yil (ba'zilari 17 yilgaça) yaşaydi, xöjalikda 7—8 yil foydalaniladi. Uloqlari 5—8 oyligida jinsiy yetiladi, 14—18 oyligida qoçiriladi. Böğozlik davri 5 oyga yaqin. Xonaki zotlarining köpi serpuşt: har 100 boş urğoçi eçkidan 150—250 uloq olinadi. Yaxşi ozuqa şaroitida asrab boqilganda yiliga 2 marta bolalaydi. Takalarining tirik vazni 60—65 kg dan 100 kg gaça, urğoçilariniki 40—60 kg. Olinadigan mahsulotga qarab tivit, jun, göşt, sut, teri, möyna va aralaş mahsulotlar beradigan E. zotlari bor. Sersut zotlaridan yiliga örtaça 450—550 kg gaça sut soğib olinadi. Sutining yoğliligi 3,8—4,5%. Serjun zotlar juni uz. 15—18 sm, takalaridan 4—6 kg, urğoçilaridan 3—5 kg dan jun qirqib olinadi. Sertivit zotlaridan 0,2—0,5 kg dan 2 kg gaça tivit tarab oliş mumkin. Yaxşi boqilgan katta yoşdagi E. 20—28 kg göşt va 4—6 kg yoğ, 7—10 oylik E.lar esa 12 kg göşt va 1,5 kg yoğ beradi. E. ölat, çeçak va sil kasalliklarini yuqtirmasligi, oqsil va yengil özlaştiriluvçi yoğlarga boy sut berişi bilan e'tiborli. E. sutida mis, rux, marganets, yod, kumuş va boşqalar şu kabi mikroelementlardan taşqari kamqonlikning oldini olişda muhym ahamiyatga ega bölgan kobalt moddasi nisbatan köp uçraydi. Özbekistonda jaydari (qora junli) eçkilardan taşqari angor eçkisi, zaane eçki zoti, orenburg eçki zoti va boşqalar boqiladi. Örta Osiyoda 20-asrning 30— 60-y.larida mahalliy dağal junli eçkilarni angor zoti takalari bilan çatiştirib serjun eçki zoti çiqarilgan (yana q. Eçkiçilik).