Eduardas Benyaminoviç Mejelaytis
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 385–386-b. — ziyouz.com
Mejelaytis Eduardas Benyaminoviç (1919.3.20, Litva Respublikasi — 1999, Vilnyus) — Litva xalq şoiri (1974). 2-jahon uruşi qatnaşçisi (1943). Ijodi 1935 y.dan boşlangan. Dastlabki şeriy töplamlari («Lirika», 1943; «Vatan şamoli», 1946) Litva xalq qöşiklari, ertak va afsonalari ruhi b-n suğorilgan bölib, ularda ayni paytda Salomeya Neris lirikasiga xos xususiyatlar sezilib turadi. «Qardoşlik dostoni» (1954) «Begona toşlar» (1957), «Yulduzlar etagida» (1959), «Kaxrabodagi quyoş» (1961), «Avtosurat. Avialavhalar» (1962), «Janubiy manzara» (1963), «Kardiogramma» (1964), «Sozim» (1974) kabi şe'riy töplamlar muallifi. M. bu asarlarida şakliy izlanişlarga alohida e'tibor bergan holda voqelikni çuqur falsafiy idrok etiş, lirik qahramonning ruhiy olami va mohiyatini murakkab obrazlar silsilasida oçişni özining asosiy ijodiy tamoyiliga aylantirib bordi. M. «Inson» (1961) şe'rlar kitobida öziga zamondoş inson obrazini kosmik kengliklarni özlaştira boşlagan xalqning timsoli, özgarib borayotgan jamiyatning töla qonli egasi sifatidagi obrazini yaratdi. Uşbu asar şu davrda özbek şe'riyatida inson obraziga e'tiborning kuçayişi, inson va ezgulik mavzuining katta mavqe kasb etişiga turtki berdi.
M. lirik şe'riyat b-n birga esse janrida ham samarali ijod qilgan. Uning «Lirik etyudlar» (1964), «Non va söz» (1965), «Tungi kapalaklar» (1966), «Bu yer — Litva» (1968), «Antakolnis barakkosi» (1971), «Monologdar» (1981), «Soz va moybaliq» (1984) kabi kitoblaridan yoşlik xotiralari, Litva şoirlarining va özining ijodiy tajribalari haqidagi, Litva madaniyati va şe'riyat haqidagi öy-mulohazalari örin olgan. «Inson» şe'riy töplami özbek tiliga tarjima qilingan (1963).
Ad.: Makarov A.N., Eduardas Mejelaytis, M.. 1966.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
МЕЖЕЛАЙТИС Эдуардас Беньяминович (1919.3.20, Литва Республикаси — 1999, Вильнюс) — Литва халқ шоири (1974). 2-жаҳон уруши қатнашчиси (1943). Ижоди 1935 й.дан бошланган. Дастлабки шеьрий тўпламлари («Лирика», 1943; «Ватан шамоли», 1946) Литва халқ қўшиклари, эртак ва афсоналари руҳи б-н суғорилган бўлиб, уларда айни пайтда Саломея Нерис лирикасига хос хусусиятлар сезилиб туради. «Қардошлик достони» (1954) «Бегона тошлар» (1957), «Юлдузлар этагида» (1959), «Кахрабодаги қуёш» (1961), «Автосурат. Авиалавҳалар» (1962), «Жанубий манзара» (1963), «Кардиограмма» (1964), «Созим» (1974) каби шеърий тўпламлар муаллифи. М. бу асарларида шаклий изланишларга алоҳида эътибор берган ҳолда воқеликни чуқур фалсафий идрок этиш, лирик қаҳрамоннинг руҳий олами ва моҳиятини мураккаб образлар силсиласида очишни ўзининг асосий ижодий тамойилига айлантириб борди. М. «Инсон» (1961) шеърлар китобида ўзига замондош инсон образини космик кенгликларни ўзлаштира бошлаган халқнинг тимсоли, ўзгариб бораётган жамиятнинг тўла қонли эгаси сифатидаги образини яратди. Ушбу асар шу даврда ўзбек шеъриятида инсон образига эътиборнинг кучайиши, инсон ва эзгулик мавзуининг катта мавқе касб этишига туртки берди.
М. лирик шеърият б-н бирга эссе жанрида ҳам самарали ижод қилган. Унинг «Лирик этюдлар» (1964), «Нон ва сўз» (1965), «Тунги капалаклар» (1966), «Бу ер — Литва» (1968), «Антакольнис бараккоси» (1971), «Монологдар» (1981), «Соз ва мойбалиқ» (1984) каби китобларидан ёшлик хотиралари, Литва шоирларининг ва ўзининг ижодий тажрибалари ҳақидаги, Литва маданияти ва шеърият ҳақидаги ўй-мулоҳазалари ўрин олган. «Инсон» шеърий тўплами ўзбек тилига таржима қилинган (1963).
Ад.: Макаров А.Н., Эдуардас Межелайтис, М.. 1966.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.