Eduardas Mejelaytis

Eduardas Mejelaytis (litvaça Eduardas Mieželaitis; 1919–1997) — litva şoiri, esseist, tarjimon va muharrir, Litva xalq şoiri (1974). Rusça Vikipediyaga köra, uning eng maşhur asari — Lenin mukofotiga sazovor bölgan «Inson» şe'rlar kitobi köp tillarga tarjima qilingan.1

Rusça Vikipediyaga köra, Mejelaytis 1919-yil 3-oktabrda Litvaning Pakruoyis tumanidagi Kareyvişkyay qişloğida tuğilgan, 1923-yilda oilasi bilan Kaunasga köçgan va 1939-yildan Vitautas Magnus universitetining huquq fakultetida öqigan. Ikkinçi jahon uruşi yillarida harbiy muxbir bölgan, ÖzME uni 1943-yildan uruş qatnaşçisi sifatida qayd etadi. Uruşdan keyin u adabiy jurnallarda muharrir bölib işlagan, 1959–1970-yillarda Litva Yozuvçilar uyuşmasi boşqaruvining raisi bölgan. Rusça Vikipediyaga köra, şoir siyosiy lavozimlarni ham egallagan va Litva mustaqilligini tan olmagan. U 1997-yil 6-iyunda Vilnyusda vafot etgan; ÖzME vafot yilini 1999 deb körsatadi.

ÖzME'ga köra, Mejelaytisning ijodiy yöli 1935-yilda boşlangan. Ilk töplamlari — «Lirika» (1943) va «Vatan şamoli» (1946) — litva xalq qöşiqlari, ertak va rivoyatlari ruhida yozilgan, ularda Salomeya Neris lirikasining ta'siri ham sezilgan. Rusça Vikipediyaga köra, 1946-yilda u «ğoyasizlikda» ayblanib qattiq tanqidga uçragan, söng bir muddat Puşkin, Lermontov, Şevçenko va Petöfi asarlarini tarjima qilgan hamda bolalar uçun şe'rlar yozgan.

Keyingi yillarda «Qardoşlik dostoni» (1954), «Begona toşlar» (1957), «Kahrabodagi quyoş» (1961), «Avtoportret. Avialavhalar» (1962), «Janubiy manzara» (1963), «Kardiogramma» (1964) kabi töplamlar çop etilgan. ÖzME'ga köra, bu asarlarda şoir şakl izlanişlariga katta e'tibor bergan holda hayotni falsafiy anglaşga, lirik qahramonning ruhiy olamini murakkab obrazlar tizimi orqali oçib berişga intilgan.

1961-yilda çiqqan «Inson» kitobida Mejelaytis koinotni özlaştira boşlagan xalqning ramzi bölgan zamondoş inson obrazini yaratgan. Rusça Vikipediyaga köra, bu kitob 1962-yilda Lenin mukofotiga sazovor bölgan. ÖzME'ga köra, «Inson» 1963-yilda özbek tiliga tarjima qilingan va şu davr özbek şe'riyatida inson obraziga, ezgulik mavzusiga e'tiborning kuçayişiga turtki bergan.

Mejelaytis esse janrida ham samarali ijod qilgan. Uning «Lirik etyudlar» (1964), «Non va söz» (1965), «Tungi kapalaklar» (1966), «Bu yer — Litva» (1968), «Antakalnis barokkosi» (1971) kabi kitoblarida yoşlik xotiralari, litva şoirlari va özining ijodiy tajribasi, Litva madaniyati va şe'riyat haqidagi mulohazalari örin olgan.

ÖzME'ga köra, Mejelaytis 1974-yilda Litva xalq şoiri unvonini olgan. Rusça Vikipediyaga köra, öşa yili unga Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni berilgan; u, şuningdek, Javoharlal Neru nomidagi mukofot (1969) va bir qança orden hamda medallar bilan taqdirlangan.