Elektr izolyatsiya materiallari
Manba: ÖzME, 10-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 70-b. — ziyouz.com
Elektr izolyatsiya materiallari — elektr qarşiligi yuqori bölgan materiallar. Gazsimon, suyuq va qattiqxillarga bölinadi. Gazsimon E. i. m.ga havo, freon21 (dixlorftormetan), elegaz (oltingugurt geksoftorid) kiradi. Suyuq E. i. m. turli moylar va kremniyorganik suyuqliklardan iborat. Qattiq E. i. m. kimyoviy tarkibiga köra, organik (smolalar, plastmassalar, parafinlar, töqimalar, karton, qoğoz, yoğoç va boşqalar) va anorganik (köp tarqalganlaridan smola, şişa, sopol) materiallardan iborat böladi. Sintez yöli bilan olinadigan organik E. i. m. keng qöllaniladi. Bu materiallar zarur fizikkimyoviy va mexanik xususiyatli qilib işlab çiqariladi. Ötkazgiç (sim) lar, elektr jihozlari, radiotexnika apparatlarini himoyalaşda, kondensator va elektron texnikasi elementlarida dielektrik sifatida işlatiladi. Moddalar molekulalarining elektr xossalariga köra, E. i. m. kugbiy (dipol) va noqutbiy (neytral) bölişi mumkin. Qutbiy materiallar: bakelit, sovol, galovaks, polivinilxlorid, köpçilik kremniyorganik materiallar; noqutbiy materiallar: yudorod, benzol, karbon (M)xlorid, polistirol, parafin va boşqalar Umuman barça E. i. m.ni tabiiy va sun'iy (sintetik) xillarga böliş mumkin. Sun'iy materiallarning tabiiy materiallardan afzalligi şundaki, amalda zarur .elektr va fizikkimyoviy xossali E. i. m.ni sun'iy ravişda tayyorlaş mumkin. E. i. m. kabellar va turli elektr apparatlar yasaşda, elektr uzatiş liniyalarida, elektr maşinasozligida, radiotexnikada, uyrözğorda va texnikaning köp tarmoqlarida qöllanadi (yana q. Izolyator).
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЭЛЕКТР ИЗОЛЯЦИЯ МАТЕРИАЛЛАРИ — электр қаршилиги юқори бўлган материаллар. Газсимон, суюқ ва қаттиқхилларга бўлинади. Газсимон Э. и. м.га ҳаво, фреон21 (дихлорфторметан), элегаз (олтингугурт гексофторид) киради. Суюқ Э. и. м. турли мойлар ва кремнийорганик суюқликлардан иборат. Қаттиқ Э. и. м. кимёвий таркибига кўра, органик (смолалар, пластмассалар, парафинлар, тўқималар, картон, қоғоз, ёғоч ва бошқалар) ва анорганик (кўп тарқалганларидан смола, шиша, сопол) материаллардан иборат бўлади. Синтез йўли билан олинадиган органик Э. и. м. кенг қўлланилади. Бу материаллар зарур физиккимёвий ва механик хусусиятли қилиб ишлаб чиқарилади. Ўтказгич (сим) лар, электр жиҳозлари, радиотехника аппаратларини ҳимоялашда, конденсатор ва электрон техникаси элементларида диэлектрик сифатида ишлатилади. Моддалар молекулаларининг электр хоссаларига кўра, Э. и. м. кугбий (диполь) ва ноқутбий (нейтрал) бўлиши мумкин. Қутбий материаллар: бакелит, совол, галовакс, поливинилхлорид, кўпчилик кремнийорганик материаллар; ноқутбий материаллар: юдород, бензол, карбон (М)хлорид, полистирол, парафин ва бошқалар Умуман барча Э. и. м.ни табиий ва сунъий (синтетик) хилларга бўлиш мумкин. Сунъий материалларнинг табиий материаллардан афзаллиги шундаки, амалда зарур .электр ва физиккимёвий хоссали Э. и. м.ни сунъий равишда тайёрлаш мумкин. Э. и. м. кабеллар ва турли электр аппаратлар ясашда, электр узатиш линияларида, электр машинасозлигида, радиотехникада, уйрўзғорда ва техниканинг кўп тармоқларида қўлланади (яна қ. Изолятор).
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.