Asosiy mazmunga ötiş
Qidiriş…Ctrl K

    Şrift ölçami

    Elektr maşina

    Manba: ÖzME, 10-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 71-b. — ziyouz.com

    Elektr maşina — mexanik energiyani elektr energiyasiga va elektr energiyasini mexanik energiyaga hamda elektr energiyasini boşqaça kuçlaniş, tok kuçi, çastotaga ega bölgan va boşqalar parametrli elektr energiyasiga aylantiruvçi qurilma. Işi elektromagnit induksiya hodisasiga hamda elektr toklari va magnit maydonlarning özaro ta'sirlaşuvini belgilaydigan qonunlarga asoslanadi.

    Mexanik energiyani elektr energiyasiga aylantirişda elektrmaşina generatori, elektr energiyasini mexanik energiyaga aylantirişda esa elektr dvigatel qöllanadi. Bu maşinalar ham generator, ham dvigatel rejimida işlaşi mumkin (yana q. Asinxron elektr maşina, Kollektorli maşina). Tok turini, çastotani, fazalar sonini, kuçlanişni özgartiriş uçun elektr maşina özgartirgiçlaridan, elektr maşina kuçaytirgiçlaridan, elektr transformatori va boşqalardan foydalaniladi. Maxsus qurilmalar, mas, magneto, payvandlaş generatori, taxometr, tortuvçi elektr dvigatellarni ham E.m. jumlasiga kiritiş mumkin. E.m.lar uyrözğorda, xalq xöjaligining deyarli barça tarmoqlarida, sanoat va transportda qöllanadi.

    Q.: Asinxron elektr maşina, Kollektorli maşina

    Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

    ЭЛЕКТР МАШИНА — механик энергияни электр энергиясига ва электр энергиясини механик энергияга ҳамда электр энергиясини бошқача кучланиш, ток кучи, частотага эга бўлган ва бошқалар параметрли электр энергиясига айлантирувчи қурилма. Иши электромагнит индукция ҳодисасига ҳамда электр токлари ва магнит майдонларнинг ўзаро таъсирлашувини белгилайдиган қонунларга асосланади.

    Механик энергияни электр энергиясига айлантиришда электрмашина генератори, электр энергиясини механик энергияга айлантиришда эса электр двигатель қўлланади. Бу машиналар ҳам генератор, ҳам двигатель режимида ишлаши мумкин (яна қ. Асинхрон электр машина, Коллекторли машина). Ток турини, частотани, фазалар сонини, кучланишни ўзгартириш учун электр машина ўзгартиргичларидан, электр машина кучайтиргичларидан, электр трансформатори ва бошқалардан фойдаланилади. Махсус қурилмалар, мас, магнето, пайвандлаш генератори, тахометр, тортувчи электр двигателларни ҳам Э.м. жумласига киритиш мумкин. Э.м.лар уйрўзғорда, халқ хўжалигининг деярли барча тармоқларида, саноат ва транспортда қўлланади.

    Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.